Жылқы малы  - таңғажайып жануар. Жылқылар ауызымен дем ала алмайды. Олар тек мұрын арқылы ғана тыныс алады. Бұл олардың ұзақ шабысқа шыдауына көмектеседі. 

Олар тұрып ұйықтай алады. Жылқылардың аяқтарындағы ерекше реттеу механизмі оларға тұрып тұрып демалуға мүмкіндік береді. Зерттеулер сондай-ақ жылқының жүріп келе жатып, мызғып алатынын көрсетіп отыр. 

Жылқының есту қабілеті өте жоғары. Олар адам естімейтін дыбыстарды естиді және құлақтарын 180 градусқа бұра алады. 

Жылқы малы күйіс қайтармайды. Басқа жануарлар секілді кекіре алмайды. Асқазанындағы ерекше бұлшықет сақинасы тамақтың кері шығуына жол бермейді. 

Жылқыда шамамен 205 түрлі сүйек бар. Бірақ кейбір тұқымдарда, мысалы, араб жылқыларында, қабырғалар мен омыртқалар саны аз болуы мүмкін. 

Жылқылардың көру қабілеті де жақсы дамыған. 360 градусқа жуық аумақты көреді. Олардың көздері монокулярлы, яғни әр көз өз алдына басқа нүктеге фокустала алады. 

Жылқылардың есте сақтау қабілеті өте жақсы. Олар адамдарды, орындарды және оқиғаларды ұзақ уақыт есте сақтай алады. 

Бүгінде жылқының 400-ден астам түрі бар. 

Олардың биіктігі 76 см-ден 175 см-ге дейін болуы мүмкін. 

Жылқылардың ас қорыту жүйесі ерекше: олар күніне 16 сағатқа дейін үздіксіз шөп жей алады және тұрақты тамақтануы қажет. 

Мұндай айрықша белгілер жылқылардың мыңдаған жылдарға созылған эволюциялық дамуының нәтижесі. Жылқының алғашқы қолға үйретілуі Евразия далаларында, шамамен б.з.д. 4000-3500 жылдары болған, және бұл процесс қазіргі Қазақстан аумағындағы Ботай мәдениетімен байланысты. 

Жылқы және Қазақ 

Қазақ халқы үшін жылқы – жай мал емес, ұлттық танымның негізгі элементі. Қазақ дәстүрінде жылқы төрт түліктің төресі саналады.

Ол ер азаматтың қанаты, сарбаздың серігі, елдің байлығы және ұзын жолдың көлігі ретінде сипатталады. 

Қазақтың дүниетанымында жылқыға қатысты өзгеше философиялық және мәдени жүйе қалыптасқан. Адам мен жылқының қатар өмір сүруі тарих бойы жалғасып келеді.

Қазақ халқы жылқыны қолға үйреткен алғашқы халықтардың ұрпағы болып саналады, бұл олардың көшпелі өмір салтының негізі. 

 Жылқы – қазақтың ұлттық руханиятына, жадысына және санасына айналған. 

Жылқы – ұлттық идентификацияның символы: ол Қазақстанның ұлттық эмблемасында бейнеленген, музыкада, кинода және өнерде жиі кездеседі. 

Әдебиет пен поэзияда жылқы ұлттық мақтанышты, еркіндікті және тәуелсіздікті білдіреді. 

Жылқы – табиғаттың ғажайып жаратылысы және қазақ ұлтының мәдени мұрасының ажырамас бөлігі.

Жылқы жылы – жұтсыз, берекелі жыл 

Қазақ халқы үшін жылқы – тек мал емес, өмір салтының, мәдениеттің және тарихтың ажырамас бөлігі. Қазақ жылқыны «ердің қанаты» деп әспеттеген. Сондай-ақ, жылқы қазақтың дала өркениетін қалыптастырды.

Қазақ халқының халықтық наным-сенімі бойынша жылқы жылы көбіне жұтсыз, мал өсіп-өнетін, береке әкелетін жайлы жыл болып саналады. Бұл ұғым ежелгі түркі-моңғол мүшел есебінен шыққан, онда жылқы жылы қозғалыс, жаңару және молшылықпен байланыстырылады. Аңыздарда «жылан жылы – жылыс, жылқы жылы – ұрыс, қоян жылы – тоғыс» делінгенімен, шаруашылық тұрғысынан жылқы жылы малға қолайлы, жұт аз болады деп есептелген.