Жылдың ең алғашқы күндерінде-ақ қаралы хабар жетті. 9 қаңтарда, 84 жасында АҚШ-тың Мэриленд штатындағы үйінде Мұхтар Мағауин дүниеден өтті. Қазақ тарихи прозасының бағытын түбегейлі өзгерткен жазушы өмірінің соңғы жылдарын шетелде өткізсе де, бар ғұмырын қазақтың тарихы мен жадын жаңғыртуға арнады. «Аласапыран» арқылы хандық дәуірдің рухын тірілткен Мағауин ұлттық ойдың шекарасын кеңейткен санаулы қаламгердің бірі болды.

Көп ұзамай ғылым әлемі тағы бір алыптан айырылды. Абайтанудың тұтас ғылыми мектебін қалыптастырған, абайтануды дербес бағыт ретінде орнықтырған Мекемтас Мырзахметұлы 94 жасқа қараған шағында өмірден өтті. Ол Абай мұрасын тек ақындық шеберлік аясында ғана емес, ұлттық дүниетаным, рухани-философиялық жүйе ретінде терең зерделеп, қазақ ойының тарихи тамырларын ашқан көрнекті ғалым болды. Ғұмыр бойы ғылыми адалдықты ту еткен тұлға өз еңбектері арқылы бірнеше буын зерттеушінің көзқарасын қалыптастырып, қазақ рухани ойының іргетасын бекітті.

2025 жылы қазақ әдебиеті көрнекті классигімен қоштасты. Жазушы-драматург Дулат Исабеков 82 жасында дүниеден өтті. Ол адам тағдыры мен қоғам арасындағы қайшылықты сыртқы пафоспен емес, қарапайым өмір көріністері, күнделікті тіршіліктің ұсақ детальдары арқылы терең ашып көрсеткен қаламгер еді. «Гауһартас», «Әпке», «Қарғын» сынды шығармалары арқылы қазақ прозасына психологизм мен өмірлік шынайылықтың жаңа өлшемін әкеліп, кейіпкер жанын ішкі қақтығыстар арқылы сөйлете білді. Дулат Исабековтің прозасы мен драматургиясы уақыт өткен сайын өзектілігін жоғалтпайтын, адам болмысының күрделілігін дәл бейнелеген көркем әлем ретінде әдебиет тарихында берік орын алды.

Ғылым мен руханияттағы тағы бір орны толмас қаза фольклортанушы, академик Сейіт Қасқабасовтың өмірден өтуі еді. 84 жасында дүние салған ғалым қазақ ауыз әдебиетін ғылыми жүйеге түсіріп, жанрлық жіктеу жасаған тұлға ретінде тарихта қалды. Ол сондай-ақ кеңестік репрессияға ұшыраған Алаш арыстарын ақтау ісіне белсене қатысып, әділеттің орнығуына үлес қосты.

Әдебиеттегі философиялық ойдың бір тірегі саналатын жазушы, драматург Әкім Тарази де 2025 жылы 91 жасқа қараған шағында өмірден өтті. Ол қазақ прозасы мен драматургиясына терең психологизм мен интеллектуалдық салмақ әкелген қаламгер еді. Таразидің шығармаларында адам болмысының ішкі қайшылығы, рухани күйзеліс, ар-ождан мәселелері алдыңғы қатарға шықты. Ол оқырманын сыртқы оқиғамен емес, кейіпкердің ішкі драмасы арқылы ойландырған, сөзге ұстамдылық, ойға биіктік берген сирек суреткер болды.

Поэзия әлемі де бұл жылы қара жамылды. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, ұлттық поэзияға түркілік сарын мен тарихи зердені қайта әкелген ақын Темірхан Медетбек 79 жасында дүниеден өтті. Оның жырлары кеңестік кезеңнен кейінгі қазақ поэзиясында рухани қарсылықтың, ұлттық сананың жаңғыруының көркем айғағына айналды. Ақын поэзияны тек эстетикалық құбылыс емес, ұлттың ар-ожданы, тарихи жады деп түсінді. Сондықтан оның өлеңдері бүгін де өткір, бүгін де өзекті.

Жаз ортасында қазақ киносы мен театры тағы бір талантты тұлғадан айырылды. 18 шілде күні, 68 жасында актер Қайрат Кемалов дүниеден өтті. Ол театр сахнасында да, кино әлемінде де тарихи тұлғаларды нанымды бейнелеуімен ерекшеленді. Әсіресе «Қазақ хандығы» телехикаясындағы Керей хан образы арқылы көрермен жадында қалды. Оның ойлы жүзі, байсалды ойыны ұлттық тарихты экранда тірілткен әсер қалдырды.

4 тамызда ел ғарыш тарихындағы ең ірі тұлғалардың бірімен қоштасты. Үш мәрте ғарышқа ұшқан, Халық қаһарманы Талғат Мұсабаев 74 жасында өмірден өтті. Ол – қазақтың ғарыштағы тұңғыш кәсіби мектебін қалыптастырған тұлғаның бірі. Ғарышкерлік қызметінен кейін де ел мүддесі үшін еңбек етіп, тәуелсіз Қазақстанның ғарыш саласын дамытуға зор үлес қосты. Мұсабаевтың есімі ерлік пен ғылымның, батылдық пен парасаттың символына айналды.

Халық жазушысы, драматург әрі сазгер Исраил Сапарбай 84 жасында дүниеден өтті. Ол поэзия мен драматургияны қатар алып жүрген, сөзі де, сазы да халыққа жақын болған өнер иесі еді. Оның пьесалары театр сахнасында ұзақ жылдар бойы қойылып, ал өлеңдері қазақ лирикасының көрнекті үлгілеріне айналды. Исраил Сапарбай өнердің бірнеше саласын бірдей меңгерген сирек талант ретінде ел жадында қалды.

Қазақ лирикасының нәзік үні, ұлттық поэзиядағы әйел жанының терең сырын айрықша сезімталдықпен жырлаған Күләш Ахметова 79 жасында дүниеден озды. Ол қазақ өлеңіне мөлдір лиризм мен биік адамгершілік мұратты қатар әкелген сирек дарын иесі болды. Ақын шығармашылығында әйел болмысы, ана жүрегі, отанға деген сүйіспеншілік пен ұлттық рух ерекше орын алды. Оның өлеңдері бірнеше буын оқырманның жан дүниесіне жол тауып, қазақ поэзиясының алтын қорына айналды. 

Кино мен өнер әлемі де тағы бір ардақты өнер иесімен қоштасты. Белгілі актриса Дариға Тілендиева наурыз айында 78 жасында дүниеден өтті. Ол қазақ киносы мен театрында бірнеше онжылдық бойы үздіксіз еңбек етіп, әр рөлін жан-тәнімен сомдаған кәсіби актриса болды. Өнерге адал, мінезі байсалды, болмысы биік актриса қазақ мәдениетінің тарихында өз ізін қалдырды.

Журналистика саласы да 2025 жылы ауыр қазаға ұшырап, отандық медиа кеңістік екі бірдей кәсіби маманынан айырылды. Спорт журналистикасының дамуына елеулі үлес қосқан Диас Ахметшәріп 49 жасында өмірден өтті. Ол еңбек жолын Қазақ радиосының репортері ретінде бастап, кейін «Хабар» агенттігі мен «Қазақстан» телеарнасында, «Қазспорт» мемлекеттік телеарнасында жетекші қызметтер атқарды. Оның кенеттен өмірден өтуі қазақ спорт журналистикасы үшін үлкен соққы болды.

Ұзақ жылдар бойы спорт жаңалықтарын жүргізіп, көрерменге жақсы таныс болған Диля Ибрагимова да ауыр сырқаттан көз жұмды. Ол «Таң», «Хабар», КТК телеарналарында қызмет етіп, спорт журналистикасында әйел жүргізушілердің кәсіби деңгейін жаңа сатыға көтерген мамандардың бірі болды. Оның экрандағы сабырлы үні мен кәсіби болмысы қазақстандық тележурналистиканың бір дәуірімен бірге тарихта қалды.

Қытайдағы қазақ баспагерлік және аудармашылық мектептің негізін қалаған, қалың оқырманға С. Найман атымен танылған Найманғазы Сапанұлы 85 жасында Алматыда дүниеден өтті. Ол қырық жылдан астам уақыт Шыңжаң халық баспасында еңбек етіп, қытай және әлем әдебиетінің классикалық туындыларын қазақ тіліне тәржімалады. Чарльз Диккенс, Хемингуэй, Андерсен секілді әлемдік қаламгерлерді қазақша сөйлеткен Найманғазы Сапанұлы тек аудармашы емес, тұтас бір буынға жол көрсеткен ұстаз, баспа мәдениетін қалыптастырған ірі қайраткер болды. 

Бұл жылы ел ең қарт батырларымен де қоштасты. Ұлы Отан соғысының ардагері, Халық қаһарманы Әбдіғали Қаймолдин 104 жасында өмірден өтті. Ол 17 жасында майданға аттанып, Сталинградтан бастап Еуропаға дейінгі қанды шайқастардан өткен жауынгер еді. Соғыстан кейін де елге адал қызмет етіп, мемлекеттік және қоғамдық істерге белсене араласты. Әбдіғали Қаймолдиннің ғұмыры бір ғасырлық тарихты көзімен көрген, ерлік пен елдік ұғымын ұрпаққа аманаттаған тірі шежіренің айқын көрінісі болды.

Жыл соңында қазақ өнері тағы бір аңыз тұлғамен қоштасты. 2025 жылғы 21 желтоқсанда, 88 жасында КСРО халық әртісі, театр мен кино өнерінің символына айналған Асанәлі Әшімов дүниеден өтті. Ол қазақ сахнасы мен экранына мүлде жаңа деңгей, жаңа өлшем әкелген актер еді. «Қыз Жібек», «Атаманның ақыры», «Транссібір экспресі» секілді фильмдердегі рөлдері арқылы ұлттық киноны әлемдік көрерменге танытты. Асанәлі Әшімов тек өнер иесі емес, тұтас бір дәуірдің бейнесіне айналған ұлы тұлға болып халық жадында қалды.

2025 жыл осылайша қазақ руханияты үшін ауыр да тағдырлы жылға айналды. Бұл тұлғалар өмірден өткенмен олардың еңбегі, сөзі, ойы мен өнері ұлт жадында мәңгі сақталады.