1917 жылғы Қазан революциясынан кейінгі жағдайда әрекет ету бағдарламасын әзірлеу үшін 1917 жылғы 5-7 желтоқсан аралығында Орынборда Екінші Бүкілқазақтық съезд өтті. Оның жұмысында бүкіл Қазақстан: Бөкей ордасы, Орал, Торғай, Ақмола, Семей, Жетісу, Самарқанд облыстары, Алтай губернесінен делегаттар қатысты. Оны ұйымдастырғандар: Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, І.Омаров, С.Досжанов, М.Дулатов болатын. Съезд төрағасы Б.Кұлманов болды. Съезд ашылуы кезінде делегаттар жер-жерде болып жатқан жаңалықтарымен бөлісті, негізінен Қазақстан оңтүстігін ашаршылық жаулағаны туралы суық хабарлар айтылды. Халық кедейленді, жергілікті билік басы тәртіп орната алмады. Осы хабарламаны талқылап съезд резолюцияның бірінші пункті ретінде «халықты партиялық күрестен арылып, бірігуге» шақырды. Күн тәртібіндегі мына мәселе қаралды: Сібір, Түркістан автономиясы және оңтүстік-шығыс одағына деген қатынас; қазақ облыстаравтономиясы; милиция; ұлттық кеңес; білім беру; ұлттық қор; муфтиат; ұлттық сот; ауылды басқару; тағамдық мәселе. Съездегі басты мәселе Қазақ автономиясын құру болатын. Автономия туралы баяндаманы Ә. Бөкейханов жасады, оның баяндамасы мен қазақ автономиясы туралы мәселе арнайы комиссияда қарастырылу үшін жолданған болатын. Комиссия атынан X. Ғаббасов сөз алды. Баяндама талқыланып болған соң, «Қазанның соңында Уақытша үкімет құлады, сенім әрі моральдық беделі болған Ресей Республикасы биліктен арылды, кез келген биліктің болмауына орай елде азаматтық соғыс туындау қаупі болуы мүмкін еді, анархия ірі қала мен ауылдарды қармай бастады, анархия күн санап өсіп жатты. Туындап қалған күрделі жағдайдан шығатын жалғыз ғана жол қазақ облыс тұрғындары үнемі мойындайтын күрделі билікті құру болатын», съезд бір ауыздан Қазақ облыстарының автономиясын құру және оны «Алаш» деп атау қажет деп шешті. 25 мүшесі бар «Алаш Орда» уақытша халықтық кеңесі құрылды, оның 10 орны орыс және аймақтың басқа ұлтына бөлінді. Алаш Орданың орналасуы Семей қаласы деп анықталған болатын. Үкімет басшысы лауазымы – Бүкілқазақтық халықтық кеңес төрағасы болып балама негізде Ә. Бөкейханов [ http://e-history.kz/kz/publications/view/776 ] тағайындалды, одан басқа бұл лауазымға Б.Кұлманов және А.Тұрлыбаев та ұсынылған болатын. Алаш Орда басшылары Кеңес Үкіметімен байланыста болды, X. және Ж. Досмұхамедовтар В. И. Ленин және И. В. Сталинмен, X. Ғаббасовта ұлттар ісі туралы нарком ретінде И. В. Сталинмен үнемі байланыста болды. Алаш Орда басшылары Орынбор қаласындағы Кеңес үкіметін құлатқан А.Дутовпен, Самарадағы Құрылтайшы жиын Комитетімен, Омбыдағы Уақытша сібір үкіметімен қатынаста болды. Кеңес үкіметімен байланыс пен компромистен алашордашылар соңғылармен Кеңес үкіметімен күресу мақсатында достасты. 1918 жылғы маусымда Алаш Орда қаулысы шықты,онда: "Алаш автономиясы аймағында басылып шыққан Кеңес үкіметінің бар декреті заңсыз деп танылсын» делінген болатын. Тамызда Семейде тұңғыш Алаш атты полкы құрылды. 1918 жылғы 11 қыркүйекте Ж.Досмұхамбетов басшылығымен Орал облысы Жамбейліде Батыс бөлімшесі құрылды. Шығыс бөлім орталығы Семейден Жаңа Семейге ауыстырылды.
Бұл күн тарихта
Қазақстан Республикасы Әскери-теңіз күштерінің құрылған күні
Екінші Бүкілқазақтық съезд жұмысын бастады, Қырғыз (Қазақ) «Алаш» автономиясы құрылды
Танымал
Апта
Ай
Жыл
Тайқазанның қайта оралуы
31.03.2026
3491
Бір әннің тарихы: «Дудар-ай»
31.03.2026
3398
Қазақ геометриясын Елдес Омарұлы қалай жазды?
27.03.2026
3335
Құнанбай: билік пен дәуір тоғысындағы тұлға
27.03.2026
2682
Керекудегі атақты Майра ән салған үйдің тарихы
31.03.2026
2524
Ерулік дәстүрінің шынайы мәні
26.03.2026
2219
«Большевиктер неге кемализмнен қорықты?»: Мұстафа Шоқайдың 1931 жылғы французша мақаласы
27.03.2026
2148
Ішкі Орда қалай пайда болды?
30.03.2026
1786
Файзулла Ғалымжанұлының жанұясына жазған хаттары
31.03.2026
1416
Барлауда қызмет жасаған бұрымдылар
31.03.2026
1119
Ақмоладан шыққан Алаш қайраткерлері
31.03.2026
880
Бір әннің тарихы: «Келші, Айым»
04.03.2026
15074
Мао Цзэдунның оққағары болған қазақ
19.03.2026
15032
Тарихтағы ең үлкен 5 қателік
04.03.2026
12617
Құдайберген деген ер өткен
10.03.2026
12429
Алаш Орда тарихына қатысты тың құжаттар табылды
06.03.2026
9423
Сейдалы әулетінің қыздары
10.03.2026
9213
Ұмыт болған хандар: Тахир хан
05.03.2026
8423
«Қазақ» газетіндегі Әлихан бейнесі
05.03.2026
7416
Ұмыт болған хандар: Бауыш хан мен Ахмет сұлтан
12.03.2026
7323
Алаш Орда мен чехословак корпусы арасындағы өзара байланысы
06.03.2026
7226
Жылқы жылы қандай болған?
26.12.2025
22252
Адам «жұтатын» арал: Құпияға толы Барсакелмес туралы
08.10.2025
20779
Өзге елге алтын сыйлаған қазақ спортшылары
25.02.2026
19959
2025 жылы өмірден өткен тұлғалар
22.12.2025
19455
Қазақтар түнде судан неге қорыққан?
31.01.2026
18187
Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы – 2025. Толық мәтін
08.09.2025
17878
2026 жылы тойланатын атаулы күндер мен мерейтойлар
18.11.2025
16842
Бір әннің тарихы: «Келші, Айым»
04.03.2026
15074
Мао Цзэдунның оққағары болған қазақ
19.03.2026
15032
Жалған айыпты арқалаған – ағайынды Каналиндер
23.01.2026
14902
Ату жазасына кесілген асыл ұстаздар
19.01.2026
14728