Торғай аймағының дамуы Үкіметтің назарында

08.09.2025
4790
Торғай аймағының дамуы Үкіметтің назарында - e-history.kz

Сурет: qazdauiri.kz

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында Торғай аймағына қатысты мәселені көлік инфрақұрылымы тақырыбы аясында көтерді. Мемлекет басшысы еліміздің «Орталық-Батыс» көлік дәлізін дамыту жоспары туралы айта келе, Астанадан Арқалық-Торғай-Ырғыз арқылы өтетін жаңа автожолдың құрылысын бастауды Үкіметке тапсырғанын мәлімдеді. 

«Соңғы жылдары авиация инфрақұрылымын жаңғырту үшін көп жұмыс істелді. Былтыр Алматы, Шымкент, Қызылорда қалаларында жаңа терминалдар ашылды. Жақында Зайсанда, Қатонқарағай және Кендірліде әуежай құрылысы аяқталады. Арқалық әуежайы қалпына келтіріліп жатыр. Бұл жобалар аймақтардың экономикалық белсенділігін арттыруға ықпал етеді, жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді, сондай-ақ, басқа да бірқатар саланың дамуына серпін береді. Сондықтан, бұл жұмыс өз жалғасын табады. Жалпы, Торғай аймағының әлеуметтік-экономикалық дамуы Үкіметтің айрықша назарында болуы керек», – деді Мемлекет басшысы. 

Торғай аймағы – тарихи тұрғыда халқы тығыз қоныстанбаған, облыс орталығынан шалғай орналасқан өңір. Осы орайда бүгінгі күні бұл өлкедегі жұртшылықты алаңдатып отырған басты әлеуметтік-экономикалық мәселелерге тоқталатын болсақ:

  • Жол және көлік қатынасы: Торғай өңірі географиялық оқшау болғандықтан, қатынас жолдарының сапасы өте өзекті мәселе. Арқалық қаласынан облыс орталығы Қостанайға жету үшін жүздеген шақырым нашар жөнделген, шаңды-шоқалақ жолмен жүруге тура келеді – мұндай сапар шамамен 8-9 сағат уақыт алады. Бұрын Торғай аймағының орталығы болған Арқалықтың өзінде де көлік қатынасы шектеулі: қала әуежайы бірқатар жыл бұрын жабылып қалған, теміржол қатынасы да бұрынғы бірнеше бағыттан бір ғана жолаушылар пойызы бағытына қысқарды. Жалғыз күре жолдың өзі кей тұстарда тозып, тіпті көктемгі тасқын кезінде су шайып кетіп, қатынас үзілу жағдайлары болған.
  • Инфрақұрылым тапшылығы: Өңірде инженерлік инфрақұрылымның да кенжелеп тұрғаны байқалады. Мысалы, бұрын облыс орталығы мәртебесінде болған Арқалық қаласының өзінде көптеген ғимараттар тозған. Халықтың табысы да айтарлықтай азайған. Ауылдық елді мекендерде байланыс инфрақұрылымы нашар. Бұған қоса, Торғай аймағында бүгінге дейін табиғи газ құбыры тартылмаған. Магистральдық газ желілері бұл өлкеге жетпегендіктен, Арқалық қаласы мен Жангелдин, Амангелді аудандарын газдандыру қазіргі уақытта техникалық тұрғыда мүмкін емес екені Үкімет деңгейінде ресми айтылды. Инфрақұрылымның бұл сияқты кемшіліктері жергілікті тұрғындардың өмір сүру сапасына тікелей әсер етіп отыр.
  • Денсаулық сақтау: Медицина саласында Торғай өңірі халқы бірқатар қиындыққа ұшырауда. Алыс ауылдар мен шағын қалаларда білікті дәрігер мамандарының тапшылығы, заманауи жабдықтың жеткіліксіздігі сезіледі. Мысалы, бүкіл Арқалық өңіріне қызмет көрсететін жалғыз қалалық ауруханада рентген аппараты біреу-ақ болғандықтан, науқастар бұл тексеріске алдын ала бірнеше күн бұрын жазылып, ал шалғай ауылдан келген тұрғындар кезегін күтіп қайта үйлеріне қайтуға мәжбүр болатын көрінеді. Дәрі-дәрмек пен материалдық ресурстардың тапшылығы да байқалады: науқастар емдеу барысында тіпті қарапайым физиологиялық ерітінді, шприц, катетер сияқты заттардың өзіне қолының жетпей жататынын, оларды өз қаражаттарына сатып алуға тура келетінін айтып шағымданған. Сонымен бірге ана мен бала денсаулығы көрсеткіштері де көңіл көншітпейді. Мәселен, Арқалық өңірінде соңғы жылдары неонаталдық көмектің әлсіздігінен жаңа туған нәресте шетінеу оқиғалары тіркелген – тек өткен жылдың өзінде 5 сәбидің өлімі болған. Жалпы алғанда, аудандық медицина мекемелерінің материалдық-техникалық базасы ескірген әрі қаржылай қиын жағдайда: бүкіл Қостанай облысы бойынша ауруханалардың жинақталған кредиторлық қарызы 3 миллиард теңгеге жуықтап қалғаны, Арқалық ауруханасының да қарызға белшесінен батқандығы туралы деректер бар.
  • Жұмыспен қамту және экономикалық ахуал: Жұмыссыздық Торғай өңіріндегі ең күрделі әлеуметтік мәселелердің біріне айналды. Кеңестік кезеңде тау-кен өндірісімен аты шыққан Арқалық моноқаласында негізгі қала құраушы сала – боксит кеніштері түгелге жуық сарқылып, оларды игерген ERG компаниясы кәсіпорындары жабылды. Соның салдарынан қалада жаңа өндіріс орындары ашылмай, халық жаппай жұмыссыз қалған. Демографиялық жағдай да күрт нашарлаған. Бір кезде 100 мыңнан астам тұрғыны болған Арқалықта қазір 30 мыңға жуық қана адам қалған, оның басым көпшілігі екі қолға бір күрек жұмыс таппай отыр. Жұрт күнкөріс қамымен өлкеден жаппай көшіп, сыртқа еңбек миграциясы күшейгені байқалады. Тұрғындардың орташа табыс деңгейі құлдырап, кедейшілік көрініс бере бастағанын жергілікті сарапшылар айтуда. Бұл жағдай Торғай өңірін әлеуметтік жағынан қолдаудың және шағын және орта бизнесті дамытып, жаңа жұмыс орындарын ашудың аса қажеттігін аңғартады.

Қорытындылай келе, Президент Тоқаевтың бұл реткі жолдауында Торғай өңіріне ерекше назар аударуы осы мәселелердің шешілуіне сеп болады деп үміттенеміз. 

Мектептердегі тарих пәнін оқыту деңгейін қалай бағалайсыз?
Жоғары
Орташа
Қанағаттанарлықсыз