Асқар Тоқпанов 1915 жылы 13 қазанда Алматы облысы Іле ауданының Шилікемер ауылында дүниеге келген. Ол жастайынан өнерге бейім болып өскен. Алғашында Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында білім алып, кейін Мәскеудегі А.В. Луначарский атындағы театр өнері институтының режиссерлік факультетіне түседі. Онда көрнекті ұстаз В.Г. Сахновскийдің шәкірті болып, режиссураның қыр-сырын терең меңгереді. 1939 жылы оқуын тәмамдаған соң, туған еліне оралып, қазақ сахнасына жаңа леп әкеледі.  Осы жылы ол Қазақ академиялық драма театрына (қазіргі М.Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры) режиссер болып қабылданады. Жас маманның алғашқы қойылымдары-ақ көрермен мен сыншылар назарын өзіне аударды. Ол Мұхтар Әуезов пен Леонид Соболевтің «Абай» трагедиясын сахналап, қазақ әдебиетінің классикалық бейнесін жаңа көркемдік биікте ашып көрсетті. Сондай-ақ Шахмет Құсайыновтың «Марабай», Әуезовтің «Сын сағатта», «Еңлік – Кебек», Сәбит Мұқановтың «Жеңіс жыры», Ғабиден Мұстафиннің «Миллионер» сияқты туындыларына режиссерлік етіп, олардың сахнадағы тағдырын айқындады.

Асқар Тоқпановтың режиссерлік қолтаңбасы ерекше әрі айқын болатын. Ол сахнаны өмірдің айнасы деп білді, сондықтан әр қойылымында актердің ішкі жан дүниесін ашуға, кейіпкердің психологиялық тереңдігін дәл көрсетуге бар күшін салды. Оның қойған спектакльдерінде әрекет пен сезім, сөз бен эмоция табиғи үйлесім тапты. Тоқпанов сахнада жасандылықты қабылдамайтын, әр актерден шынайылықты талап ететін режиссер еді. Сол себепті оның жетекшілігімен туған қойылымдарда өмірдің өз болмысы, ұлттық мінез, замана үні мен адамдық сезім қатар өрілді. Театр сыншылары оның еңбегін «көркемдік пен шындықтың тоғысқан тұсы» деп бағалады. Ол сахнаға тек қазақ драматургтерінің шығармаларын ғана емес, әлемдік классика жауһарларын да әкелді. Г. Ибсеннің «Норасын», А. Чеховтың «Шағаласы» мен «Ивановын», А. Островский, М. Горький, А. Софронов сынды қаламгерлердің пьесаларын қазақ тіліне аударып, ұлттық дүниетанымға сай сахналық сипат берді. Асқар Тоқпановтың бұл еңбегі қазақ театрының өрісін кеңейтіп, оны әлемдік мәдени кеңістікпен ұштастырды. Оның талғамы терең, ойы кең, сахнаға деген жауапкершілігі ерекше еді. Сондықтан да ол қазақ режиссурасының шын мәніндегі мектебін қалыптастырған тұлғаға айналды.

Асқар Тоқпанов шығармашылық жолын тек Алматы сахнасымен шектемей, қазақ театр өнерін еліміздің түкпір-түкпіріне таратты. Ол Қарағанды, Атырау, Жамбыл облыстық драма театрларына көркемдік жетекшілік етіп, сол өңірлердің мәдени өміріне серпіліс әкелді. Қай театрға барса да, ол жаңа тыныс, жаңа көзқарас, кәсіби тәртіп пен сахналық мәдениетті орнықтырды. Тоқпанов қойған қойылымдар тек көрерменнің көңілінен шығып қана қоймай, актерлердің шығармашылық шеберлігін де өсірді. Әсіресе, Қазақ балалар мен жасөспірімдер театрын басқарған жылдары оның еңбегі ерекше бағаланды. Сол кезеңде М.Ақынжановтың «Ыбырай Алтынсарин» пьесасын сахналаған ұжым Бүкілодақтық фестивальде жүлдеге ие болды. Бұл жетістік Асқар Тоқпановтың ұлттық театр өнерін жас буын тәрбиесіне бағыттап, жаңа буынды сахна өнерінің тілімен тәрбиелей білгенін айқын дәлелдеді. Ол балаларға арналған қойылымдарға да үлкен жауапкершілікпен қарап, әр образға өмірдің өз шындығын дарытты.

Асқар Тоқпанов тек режиссер ғана емес, сахнада өзіндік қолтаңбасы бар талантты актер де болды. Ол кей кездері өзі қойған қойылымдарда басты рөлдерді сомдап, көрерменге ерекше әсер қалдыратын. Мәселен, М.Ақынжановтың «Ыбырай Алтынсарин» пьесасында Ыбырайдың бейнесін аса шынайы сомдап, ұстаздың рухани биіктігі мен адамгершілік болмысын көрермен жүрегіне жеткізді. Ал Погодиннің «Кремль куранттарында» Лениннің рөлін орындап, сахнада тарихи тұлғаның мінезін, шешендігін және ішкі күйзелісін нанымды көрсетті. Ол актерлік пен режиссерлікті шебер ұштастыра білді. Кейіпкердің мінезі мен сезімін терең зерттеп, әрбір сахналық әрекеттің логикасын дәл түсінетін. Театрды ол тірі организмдей сезінді. Әр деталь, әр қозғалыс, әр үн оның көзқарасында біртұтас жүйенің бөлігі еді. Сондықтан Асқар Тоқпанов сахнада ойнағанда да, оны басқарғанда да көрерменге әсер етудің ең нәзік жолдарын таба білді.

Асқар Тоқпанов өмірінің көп бөлігін ұстаздық қызметке арнады. Ол өз білімін тек сахнада ғана емес, аудиторияда да бөлісіп, талай буын өнер иелерін тәрбиеледі. Алматыдағы театр училищесінде сабақ беріп, кейін Қазақ ұлттық өнер академиясында ұзақ жылдар бойы дәріс оқыды. Оның сабағына қатысқан студенттер режиссура мен актерлік өнердің тек ережесін ғана емес, сахнадағы рух пен жауапкершіліктің мәнін де ұғынды. Ол әр шәкіртін жеке тұлға ретінде қалыптастыруға тырысты. 1955–1963 жылдары кафедра меңгерушісі қызметін атқарып, оқу бағдарламасын жаңартуға үлес қосты. 1975 жылдан бастап профессор атағын иеленіп, қазақ режиссура мектебінің ғылыми негізін қалыптастырды. Оның тәрбиесінен өткен көптеген шәкірт кейін еліміздің сахналық өнерінің беделді өкілдеріне айналды.

Асқар Тоқпановтың өнер жолындағы жемісті еңбегі елеусіз қалған жоқ. Оның ұлттық театрдың дамуына қосқан үлесі мемлекет тарапынан жоғары бағаланды. 1957 жылы ол «Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері» атағын иеленсе, 1975 жылы «Қазақ КСР халық артисі» құрметті атағына ие болды. Бұған қоса, оның есімі өнер мен мәдениет саласындағы табандылығы мен жаңашылдығы үшін бірнеше мәрте марапатталды. Ол Еңбек Қызыл Ту, «Халықтар достығы», «Құрмет белгісі» ордендерімен, сондай-ақ түрлі медальдармен наградталды. Бұл марапаттар оның өнерге, сахнаға және қазақ мәдениетінің өркендеуіне сіңірген еңбегінің лайықты бағасы еді.

Асқар Тоқпанов 1994 жылы 22 қарашада Алматы қаласында дүниеден өтті. Бірақ оның есімі мен еңбегі қазақ мәдениетінің тарихында мәңгі өшпес із қалдырды. Ол – қазақ режиссурасының көшбасшысы, ұлттық сахна мәдениетінің ұстазы әрі театр өнерінің жаңа дәуірін бастаған тұлға. Дарынды режисссер өз заманының ғана емес, кейінгі буынның да бағыт-бағдарын айқындап, кәсіби театрдың іргетасын қалады. Оның өмір жолы – өнерге адалдықтың, табандылықтың және ұлт мәдениетіне деген шексіз сүйіспеншіліктің үлгісі.