«Отты шарлар көрініп, мыстан кемпірдің күлкісі естіледі»: Қазақ даласындағы тылсым орындар

Бөлісу

11.06.2026 229

Қазақ даласы - көшпенділер өркениетінің бесігі ғана емес, адам баласы түсіндіріп бере алмайтын құбылыстар мен тылсым күштердің мекені. Сан ғасырлық тарихы бар бұл жерлер туралы аңыздар ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, бүгінгі күнге жетті. Олардың кейбірі материалдық дәлелдермен расталса, кейбірі әлі күнге дейін ғылымға жұмбақ күйінде қалып отыр.


Барсакелмес аралы: расымен де барса келмейтін жер ме?

Арал теңізінің тартылған табанында орналған бұл арал — Қазақстандағы ең жұмбақ орындардың бірі. Оның атауының өзі («Барса келмес») адам шошырлық мағына береді.

Халық арасындағы аңыз: Ертеде бұл аралға қоныс аударған тайпалар бірнеше ай ғана болдық деп ойлаған, бірақ материкке қайтып оралғанда арада бірнеше онжылдықтар өтіп кеткенін көрген. Халық мұнда уақыт белдеуі өзгеше жүреді және өзге ғаламшарлықтардың базасы бар деп сенген.

Тылсым деректер: XX ғасырдың ортасында бұл жерде құпия зерттеулер жүргізілген. Саяхатшылар мен зерттеушілер аралға жақындағанда сағат тілдерінің тоқтап қалатынын, компастың бұзылатынын және белгісіз тұманның пайда болатынын жиі айтады.

Қоңыр әулие үңгірі: Жазылмас дертке шипа

Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында орналасқан бұл үңгір — киелі әрі тылсым күшке ие орындардың қатарында. Жер астындағы бұл үңгірдің ішінде ерекше көл бар.

Аңыз бойынша, Нұх пайғамбардың кемесі топан су кезінде осы таудың төбесіне тиіп өткен. Ал үңгірдің ішіндегі шипалы су кез келген ауруды емдейді деп есептеледі. Тіпті, Абай Құнанбайұлы мен Шәкәрім Құдайбердіұлы да бұл жерге келіп, тәуап еткен деседі.

Үңгір ішіндегі көлдің суы қысы-жазы бір қалыпты (шамамен +4°C) температураны сақтайды. Ең таңғаларлығы — бұл судың құрамында адам ағзасына шипалы минералдар өте көп және ол ешқашан бұзылмайды. Көптеген адамдар суға түскеннен кейін бойларына ерекше қуат біткенін айтады.

Балқаш маңындағы жұмбақ тау

Балқаш қаласынан солтүстікке қарай 60 шақырым жерде орналасқан Бектау-ата таулы массиві сыртқы көрінісімен-ақ өзге ғаламшардың пейзажын еске түсіреді.

Жаугершілік заманда өмір сүрген Бектау-ата есімді әулие жаудан қашып, осы таудағы үңгірге тығылады. Шөлден қысылған кезде Тәңір оған үңгірдің түбінен мөлдір бұлақ шығарып береді.

Таудың гранитті қабаттары еріген балауыз секілді ерекше пішінге ие. Ғалымдар мұны ежелгі жанартаудың қалдығы десе, уфологтар бұл жерді НЛО (ұшатын тәрелкелер) жиі қонатын энергетикалық нүкте деп есептейді. Таудың ішіндегі үңгірде орналасқан көлдің суы да қасиетті саналып, емдік мақсатта қолданылады.

Торғай геоглифтері: Даланың «Наска» сызықтары

Қостанай облысының аумағынан табылған алып жер беті суреттері (геоглифтер) — әлемдік сенсацияға айналған құпиялардың бірі. Оларды тек ғарыштан немесе биіктіктен ғана анық көруге болады.

Торғай геоглифтері Үштаңбалы шаршы, Торғай сақинасы секілді геометриялық пішіндерден тұрады. Олардың жасы шамамен 3000-8000 жыл аралығын қамтиды.

Бұл алып белгілерді ежелгі адамдар қандай мақсатта салғаны әлі күнге дейін белгісіз. Кейбір нұсқалар бойынша, бұл күн күнтізбесі немесе діни жоралғылар жасайтын орын болған. Ал астрономдар бұл белгілердің ғарышпен байланысы бар болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды.

Сол секілді қазақ даласында уфологиялық зоналар, аномальді аймақтар және түнде от шашатын жұмбақ мекендер де баршылық. Бұл жерлер зерттеушілер мен жергілікті тұрғындарды әлі күнге дейін таң қалдырып келеді.

Үстірт НЛО айлағы ма

Маңғыстау облысындағы Үстірт үстірті - Қазақстандағы ең ірі аномальді аймақтардың бірі. Мұнда аспан әлеміне қатысты түсініксіз құбылыстар жиі байқалады.

Жергілікті тұрғындар мен мұнайшылар түнде аспанда қалықтап тұратын, кенеттен бағытын өзгертіп, жоғалып кететін жарқыраған шар тәрізді нысандарды (НЛО) жиі көретінін айтады. Үстірттің кейбір нүктелерінде түнде жерден көкшіл немесе қызғылт түсті сәулелердің (оттардың) шығатыны тіркелген.

Үстіртте ежелгі дәуірден қалған, алып жебелерге ұқсайтын тас құрылыстар бар. Оларды «Үстірттің жебелері» деп атайды. Ғарыштан қарағанда бұл таңбалар белгілі бір бағытты сілтеп тұрғандай көрінеді. Уфологтар бұл жерді өзге ғаламшарлық кемелердің бағдар алатын немесе қонатын арнайы айлағы болған деп есептейді.

Түнде жарқырайтын таулар

Алматы облысындағы «Алтын-Емел» ұлттық паркінің аумағында орналасқан Қатутау мен Ақтау борлы таулары өзінің жұмбақ энергетикасымен танымал.

Саяхатшылар мен қорықшылардың айтуынша, айсыз, қап-қараңғы түндерде Ақтаудың ақ және қызыл шатқалдарының арасынан әлсіз ұшқындар мен жұмбақ сәулелердің жарқырауы байқалады. Ғалымдар бұны топырақ құрамындағы сирек кездесетін минералдар мен фосфордың химиялық реакциясы десе, халық бұл жерді рухтардың от жағып, жиналатын мекені деп атайды.

Бұл таулардың ішінде дыбыстың таралуы бұзылады. Кейбір шатқалдарда адам өз дауысының жаңғырығын естімейді, ал кей жерлерде бірнеше шақырым жердегі сыбырлап сөйлеген сөз анық естіліп тұрады.

Тәңір таңбасы басылған Тамғалы тас

Іле өзенінің жағасындағы бұл шатқал - ежелгі жартас суреттерінің (петроглифтердің) бірегей галереясы. Мұнда буддалық құдайлардың бейнелері мен ежелгі рулық таңбалар қашалған.

Тамғалы тастағы ең жұмбақ бейнелер — бастарынан жан-жаққа сәуле шашып тұрған (күнбасты) мақұлықтардың суреттері. Уфологтар бұл бейнелерді ежелгі адамдардың өз көзімен көрген ғарышкерлер мен өзге ғаламшарлықтарды суретке салуға тырысқан әрекеті деп түсіндіреді.

Бұл жартастардың маңында электроника жиі істен шығады: телефондардың қуаты бір сәтте таусылып, фотокамералар өздігінен өшіп қалады. Жартастардың белгілі бір нүктелеріне қол тигізгенде адам денесінде жеңіл тоқ соққандай әсер немесе ерекше жылулық сезіледі.

Шарын шатқалы: «Мыстан кемпір» мен «шайтанның» оттары

Шарын шатқалы, әсіресе оның «Құлыптар аңғары» деп аталатын бөлігі түн батқанда мүлдем өзгеше, қорқынышты кейіпке енеді.

Жел соққан кезде шатқал ішінен жылаған баланың, сықылықтап күлген мыстан кемпірдің немесе белгісіз бір құбыжықтың дауысына ұқсас дыбыстар естіледі. Түнде шатқал түбінен кенеттен лап етіп шығатын және тез жоғалып кететін жалындар мен жарықтар байқалады.

Жергілікті аңыздар бойынша, түнде шатқал ішінде шайтандар мен мыстандар жиналып, от жағып, саяхатшыларды жардан құлату үшін түрлі айла-амалдар жасайды екен. Тіпті ең тәжірибелі жолбасшылардың өзі түнде бұл аңғарда қалуға жүрексінеді.

Бөлісу