Қазақ даласында металл өңдеу дәстүрінің тарихы тереңде жатыр. Археологиялық қазбалардан ерте темір дәуіріне, түркі кезеңіне және ортағасырлық қалалық мәдениетке жататын металл әшекейлер табылған. Бұл бұйымдардың формасы мен жасалу техникасы әр кезеңде өзгеріп отырғанымен, сәндік заттарды пайдалану дәстүрі үзілмей дамыған. Кейін бұл тәжірибе қазақтың дәстүрлі зергерлік өнерінде өзіндік ерекшелікке ие болды.

Қазақ зергерлері көбіне күміспен жұмыс істеген. Күмістің кең қолданылуына оның сыртқы жылтырлығы мен өңдеуге қолайлылығы себеп болған. Сонымен қатар халықтық түсінікте күміске тазалық пен қорғаныш қасиеті телінген. Сондықтан күміс әшекейлер тек сәндік мақсатта емес, адамның әлеуметтік және отбасылық жағдайын білдіретін бұйым ретінде де қолданылған.Әйелдердің әшекейлері олардың жасына, отбасылық мәртебесіне және кей жағдайда әлеуметтік жағдайына қарай ерекшеленген. Мысалы, сырға қыздардың да, әйелдердің де күнделікті және салтанатты киімінің құрамында болған. Сырға жасау барысында өсімдік, жануар және геометриялық сипаттағы өрнектер қолданылған. Білезік те кең тараған әшекейлердің бірі болды. Кейбір өңірлерде бірнеше білезік өзара шынжыр арқылы жалғасып, қолға ерекше сән берген. Жүзік пен сақинаның да тұрмыстық және символдық қызметі болған. Әсіресе құда түсу, үйлену сияқты маңызды отбасылық рәсімдер кезінде арнайы әшекейлер пайдаланылған.

Қазақ зергерлік өнеріндегі ерекше бұйымдардың бірі — шолпы мен шашбау. Олар әйелдердің бұрымын сәндеуге арналған. Шолпыға күміс теңгелер, салпыншақтар мен моншақтар тағылып, жүрген кезде сыңғырлаған дыбыс шығарған. Этнографиялық дәстүрде бұл дыбыс қыздың жүріс-тұрысына қатысты тәрбиелік түсініктермен де байланыстырылған. Сондықтан шолпыны тек сәндік зат деп қарастыру жеткіліксіз: ол әйел киімінің, шаш үлгісінің және әдеп мәдениетінің бір бөлігі болды.

Өңіржиек — бірнеше күміс немесе металл бөліктерден тұратын, кеудеге тағылатын ірі әшекей. Оның кейбір үлгілері өзара шынжырлар арқылы байланыстырылған. Өңіржиек әсіресе мерекелік киіммен бірге тағылып, әйел костюмінің композициялық орталығына айналған.

Әшекейлердің ішінде бойтұмардың орны бөлек. Тұмарға адамның өзін түрлі қауіптен қорғайды деген сеніммен белгілі бір зат немесе жазба салынған. Тұмардың өзі халықтың дәстүрлі дүниетанымындағы қорғаныш түсініктерінің материалдық көрінісі болды. Мұндай бұйымдардың діни және магиялық түсініктермен байланысы әр тарихи кезеңде әртүрлі сипат алған.

Қазақ зергерлік бұйымдарындағы ою-өрнектер де кездейсоқ таңдалмаған. «Қошқармүйіз», өсімдік тектес өрнектер, геометриялық пішіндер мен күнге ұқсас композициялар кең қолданылған. Алайда әрбір өрнекке міндетті түрде бір ғана тұрақты мағына телу дұрыс емес. Оның мәні бұйымның түріне, қолданылған ортасына және аймақтық дәстүрге байланысты өзгеруі мүмкін.Зергерлік бұйым жасау негізінен қол еңбегін қажет етті. Қазақ зергерлері металды балқытып, қалыптап, соғып, өрнектеп, күмістеу, қаралау, алтын жалату, асыл және түрлі түсті тастарды қондыру сияқты тәсілдерді пайдаланған. Кейбір зергерлер бұйымды толығымен өз шеберханасында жасаса, енді бір жағдайда белгілі бір бөлшектер дайындалып, кейін құрастырылған.

Дәстүрлі қоғамда зергердің еңбегі жоғары бағаланған. Зергерлердің бір бөлігі ауыл арасында тапсырыспен жұмыс істеп, әйелдердің жасауына, үйлену тойына немесе күнделікті қолдануға арналған бұйымдар жасаған. Әшекейдің көлемі мен күрделілігі тапсырыс берушінің мүмкіндігіне де байланысты болған.Қазақтың дәстүрлі зергерлік өнері осылайша тек әсемдікке қызмет еткен қолөнер түрі емес. Әшекейлер арқылы адамның жасы, жынысы, отбасылық жағдайы, эстетикалық талғамы және белгілі бір мәдени ортаға қатыстылығы туралы ақпарат берілген. Сонымен бірге олар халықтың металл өңдеу тәжірибесін, ою-өрнек жүйесін және дәстүрлі дүниетанымын бүгінге жеткізген материалдық мәдениет үлгілері болып табылады.