Соңғы жылдары цифрлық технологиялар мен цифрлық гуманитаристика саласының дамуы қолжазба мұраны сақтау, зерттеу және тарату үшін жаңа мүмкіндіктер ашты. Цифрландыру технологиялары нәзік әрі осал материалдарды ұзақ мерзімге сақтауға ықпал етіп қана қоймай, сирек дереккөздерге қолжетімділікті едәуір кеңейтеді. Цифрлық архивтер, дерекқорлар және заманауи зерттеу құралдары арқылы әлемнің әр түкпіріндегі ғалымдар тарихи мәтіндерді кеңірек салыстырмалы және пәнаралық аяда зерттеп, талдауға мүмкіндік ашылды. 

Қолжазба мұраны сақтау, зерттеу және тарату саласындағы қазіргі жағдай мен жаңа мүмкіндіктерді ескере отырып, сондай-ақ Қазақстанның құжаттық мұрасының едәуір бөлігі шағатай, араб, парсы, осман, ескі қазақ және төте жазу сияқты шығыс тілдері мен жазуларында сақталғанын назарға ала отырып, Қазақстанның шығыс тілдеріндегі қолжазба мұраның тізілімі мен электрондық дерекқорын құруға бағытталған ғылыми бағдарлама іске асырылуда. Бұл қолжазбалар мен сирек кітаптар өңірдің тарихи дамуын, сондай-ақ оның көршілес өркениеттермен зияткерлік, мәдени және саяси байланыстарын түсіну үшін аса құнды.

Осы тұрғыда «Қазақстанның қолжазба мұрасы: сақтау, зерттеу және цифрлық гуманитаристика» атты халықаралық конференция Қазақстан мен Орталық Азияға қатысты қолжазба қорларын зерттеу саласындағы қазіргі ғылыми ізденістерді, сақтау стратегияларын және инновациялық тәсілдерді талқылау мақсатында ғалымдарды, архивистерді, кітапханашыларды, музей мамандарын және цифрлық гуманитаристика саласының зерттеушілерін бір алаңға жинауды көздейді. Конференция қолжазба дәстүрлерін зерделеуге, консервациялау мен ғылыми каталогтаудың озық тәжірибелерімен алмасуға, сондай-ақ жазба мұраны зерттеудің жаңа цифрлық құралдары мен әдіснамаларын талқылауға арналған пәнаралық алаң болады.

Әртүрлі салалар мен өңірлерден келген мамандарды біріктіре отырып, конференция Қазақстанның қолжазба мұрасын жүйелі түрде зерттеуге, сақтауға және цифрлық тұрғыдан жаңғыртуға үлес қосады. Бұл бастама еліміздің бай жазба дәстүрлерін жаһандық ғылыми және цифрлық білім кеңістігіне енгізуге қолдау көрсетіп, қолжазба қорларымен жұмыс істейтін мекемелер арасындағы ынтымақтастықты нығайтады. 

Конференция Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің  ВР28712621 бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру аясында қолдау табуда.

Конференция тақырыптары

1. Қолжазба мұраны сақтау және архив ісі тәжірибелері

Қазақстан мен Орталық Азиядағы қолжазба қорларының қалыптасуы мен тарихы

Қолжазбалар мен сирек кітаптарды консервациялау және реставрациялау әдістері

Кітапханаларда, архивтерде және музейлерде қолжазба қорларын архивтік басқару

Қолжазба қорларын сипаттау және ғылыми каталогтау стандарттары

Сирек қолжазбалар мен шашыраңқы қорларды анықтау және құжаттандыру

Архивтік сақтаудың халықаралық стандарттары мен озық тәжірибелері

Қолжазбаларды сақтау және архив ісіне қатысты басқа да маңызды аспектілер

2. Кодикология және қолжазбатану

Қазақстан мен Орталық Азиядағы қолжазба мәдениеті

Кодикологиялық талдау: материалдары, түптеу түрлері және қолжазбаның құрылымы

Палеография және жазу жүйелерін зерттеу

Қолжазба мәтіндерін филологиялық тұрғыдан зерттеу

Қолжазбалардың ғылыми басылымдары, аудармасы және түсіндірмесі

Орталық Азия мен көршілес өңірлердің қолжазба дәстүрлерін салыстырмалы зерттеу

Шағатайтану саласының дамуы

Қолжазбатану саласына қатысты басқа тақырыптар

3. Цифрлық инновациялар және қолжазба мұрасы

Қолжазба қорларын цифрландыру стратегиялары мен технологиялары

Қолжазбаларды цифрлық каталогтау және метадеректер стандарттары

Тарихи жазулар үшін оптикалық мәтінді тану (OCR) және қолжазбаны тану технологиялары

Қолжазбаларды цифрлық сақтау және деректерге негізделген тәсілдер

Қолжазбатану саласында жасанды интеллект пен машиналық оқыту технологияларын қолдану

Қолжазбаларды зерттеу мен оқытуда цифрлық гуманитаристика әдістерін енгізу

Цифрлық гуманитаристикаға қатысты басқа да мәселелер

Форматы: Конференция аясында пленарлық баяндамалар, панельдік пікірталастар және ғылыми баяндамалар ұсынылады. Конференция гибридті форматта (онлайн және офлайн) өткізіледі.

Жұмыс тілдері: қазақ, орыс, ағылшын, түрік.

Материалдарды ұсыну тәртібі: Көлемі 150-250 сөзден тұратын аңдатпа eri-project@ayu.edu.kz электрондық поштасына жіберілуі тиіс.

Қатысу шарттары: Конференцияға қатысу тегін. Қатысушылар жол жүру және сапар шығындарын өздері қамтамасыз етеді.

Маңызды күндер:

Аңдатпаны жіберу мерзімі: 2026 жылы 30 сәуір

Қабылдау туралы хабарлама: 2026 жылы 4 мамыр

Конференция күндері: 2026 жылы 2-3 маусым

Ұйымдастырушылар

Қ.А. Ясауи атындағы ХҚТУ Еуразия ғылыми-зерттеу институты, ҚР ҒЖБМ ҒК «Ғылым ордасы» ШЖҚ РМК, Гарвард университетінің Дэвис атындағы Ресей және Еуразия зерттеулері орталығы, Астана IT университеті, Ислам тарихын, өнерін және мәдениетін зерттеу орталығы (IRCICA) және Түркия Республикасы Қолжазбалар басқармасы.

Қосымша бағдарлама

Конференциядан кейін 2026 жылы 4-10 маусымда қолжазбатану және жазба мұраны зерттеудегі цифрлық тәсілдерге арналған Жазғы мектеп өтеді. Жазғы мектеп туралы толық ақпаратты мына сілтемеден алуға болады: https://qolzhazba.com/SummerSchool 

Байланыс

Сұрақтар мен ұсыныстар бойынша хабарласу үшін: o.hanayi@ayu.edu.kz немесе  a.muratbekova@ayu.edu.kz.