Әбілхан Қастеев қазақ бейнелеу өнерінің негізін қалаған суретшілердің бірі. Ол ХХ ғасырдағы қазақ сурет өнерін ұлттық дәстүр мен заманауи көркемдік тәсілдер арқылы үйлестіре білді.
Қастеевтің шығармашылығы халықтың тарихын, батырларын, ақындарын және қарапайым адамдардың күнделікті өмірін бейнелеуге арналған. Оның әрбір картинасы тарих пен тұлғаның ішкі әлемін сезіндіруге бағытталған.
Қастеевтің өмірлік еңбегінің ең айрықша жетістігі қазақ қоғамының тарихи және мәдени қайраткерлерін бейнелеген портреттер. Оның суретшілдік көркемдігі этнограф Шоқан Уәлиханов, ақын Жамбыл Жабаев, халық батыры Амангелді Иманов және ақын Абай Құнанбайұлы бейнесінде көрініс тапқан. Бұл портреттерде тек сыртқы келбет қана емес, тұлғаның рухани әлемі, мінез-құлық ерекшеліктері, тарихи рөлі сезіледі.
Тарихта Ә.Қастеевтің Амангелді Имановқа арнаған туындысы ерекше орын алады. 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістің көшбасшысы, батыр Амангелдінің нақты фотосуреті сақталмағандықтан, суретші оның бейнесін қайта жасауға үлкен жауапкершілікпен кіріседі. Ол Торғай өңіріне барып, халық естеліктерін тыңдап, тарихи деректерді жинайды. Осы зерттеулердің арқасында Ә.Қастеев Амангелдінің рухын, батырлығын, салмақты кейпін қалпына келтірді.
Ә.Қастеев салған Амангелді батыр бейнесі
Суретшінің стилистикалық тәсілі – реализм мен экспрессионизмнің үйлесімі. Батырдың рухы мен күш-қуаты нақты бейнеленсе де, бояу мазмұны арқылы көркемдік символикаға ие болады. Әсіресе, Амангелдінің бейнесіндегі көзқарас пен дене қимылы оның ішкі ерлік рухын, халық алдындағы жауапкершілігін көрсетеді.
Сонымен қатар, Қастев шығармасында тарихи тұлғаны жалпы халықтық идеалмен байланыстыруға ұмтылады. Амангелді бейнесі тек жеке батыр ретінде емес, ұлттық көтерілістің, азаттық пен еркіндік идеясының символы ретінде көрінеді. Бұл аспект Қазақстан өнертануында Ә.Қастевтің шығармашылығын тарихи-патриоттық бағыттағы туындылар контексінде ерекше бағалауға мүмкіндік береді. Кейін ел тарихында бұл картина қарапайым портреттен асып, тарихи кейіпкер мен ұлт идеалының символына айналды.
Қастеевтің шығармашылық мұрасы мол. Ол артында 1100-ден астам туынды қалдырған. Оның ең ірі жинағы Алматыдағы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында сақталған, мұражай 1984 жылы суретшінің құрметіне аталған. Сонымен қатар, туындылары жеке коллекциялар мен Қазақстанның және шетелдің көптеген мұражайларында сақталған.
Қастеевтің туындылары – тек өнердің көркемдік құндылығы емес, олар тарихи сана мен ұлттың рухын қалыптастырудың маңызды құралы. Әрбір бейне тарих пен бүгінгі күнді байланыстырады, тұлға мен халық тарихының арасына көпір салады. Амангелді бейнесінің сырын ашқан суретші батырдың рухын, салмақты кейпін және халық алдындағы міндетін көрерменге сезіндіре білді.
