Әлемдегі әрбір мемлекет өзінің Конституциясына сәйкес сыртқы және ішкі саясатпен айналысатыны белгілі. Өзінің атауы айтып отырғандай, сыртқы саясат – шет мемлекеттермен жүргізілетін қарым-қатынас, ал ішкі саясат – мемлекеттің тәуелсіздігін нығайтып, жаһандану процесінен қалмай, алға қарай даму үшін қажетті тетіктердің бірі. Ал соңғы жылдары ішкі саясаттың бір құрылымы ретінде «гендерлік саясат» деген ұғым көп айтылып жүр. 2000 жылғы қыркүйекте өткен Мыңжылдық саммитте әлемнiң көптеген елдерiнiң лидерлepi БҰҰ Мыңжылдық декларациясын қабылдады, оның сегiз мақсатының бiрi гендерлiк теңдiктi қолдау болып айқындалған. Бұл мәселеге БҰҰ Бас ассамблеясының "Әйелдер 2000 жылы: әйелдер мен ерлер арасындағы теңдiк, XXI ғасырдағы даму және әлем" атты 23-ші арнайы сессиясы арналды. Осы сессияға қатысушы үкiметтерге әйелдердiң өмiрдiң барлық салалары мен барлық деңгейлерiне тең қол жеткiзуiн және толық ауқымда қатысуын қамтамасыз ету жөнiнде шаралар қабылдауды ұсынды. Осы мақсатта Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003 жылғы 27 қарашадағы N 1190 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасындағы гендерлiк саясат тұжырымдамасы» қабылданды. Тұжырымдама Қазақстандағы гендерлiк саясаттың негiзгi қағидаттарын, басымдықтары мен мiндеттерiн белгiлейдi. Гендерлiк саясаттың негiзгi қағидаттары Қазақстан Республикасының Конституциясымен кепiлдiк берiлген әйелдер мен ерлердiң тең құқығы мен еркiндiгiн белгiлейдi. Қазақстандағы гендерлiк саясаттың мiндеттерiне әйелдер мен ерлердiң билiк құрылымдарында теңдестiрiлген қатысуына қол жеткiзу, экономикалық тәуелсiздiктiң барлық тең мүмкiндiктерiн қамтамасыз ету, өз бизнесiн дамыту және қызмет бабында iлгерiлеу, отбасында құқықтар мен мiндеттердi тең жүзеге асыру үшiн жағдайлар жасау, жыныстық белгiсi бойынша зорлықтан еркiн болу жатқызылады. Сонымен, гендер дегенміз – ерлер мен әйелдердiң мiнез-құлқын, сондай-ақ, олардың арасындағы әлеуметтiк өзара қарым-қатынасты айқындайтын, олардың әлеуметтiк және мәдени нормалары мен рөлдерiнiң жиынтығы. "Gender" сөзi ағылшын тiлiнен аударғанда жыныс (еркек, әйел) дегендi бiлдiредi. Ал, гендерлiк саясат – қоғамдық өмiрдiң барлық салаларында ерлер мен әйелдердiң теңдiгiне қол жеткiзуге бағытталған мемлекеттiк және қоғамдық қызмет. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік жылдары гендерлік саясатты дамытуда үлкен жұмыстар атқарды. 1998 жылы Қазақстан Республикасының Президентi жанындағы Отбасы және әйелдер iстерi жөнiндегi ұлттық комиссия құрылды. Осы комиссияның ұйытқы болуымен 2011 жылдың 5 наурызында Қазақстан әйелдерінің тұңғыш съезі болып өтті. Съезде сөз сөйлеген Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев ер мен елге қиын болған кезеңде әйел-аналар отбасы мен қоғам жүгін қайыспай қатар көтере білгендігін атап өтті. Сондай-ақ, Елбасы әйелдердің өмірлік маңызды салаларда жұмыс істейтіндіктеріне назар аударды. Статистикаға жүгінсек, бүгінгі таңда барлық педагогтардың 73 пайызы, дәрігерлер мен медицина қызметкерлерінің 87 пайызы әйелдер болып табылады. Барлық бюджеттік сала қызметкерлерінің 60 пайызы әйелдердің үлесінде. Мемлекеттік басқарудың барлық жүйесі көп жағдайда олардың кәсібилігінің арқасында жұмыс істеп тұр. Тәуелсіздік жылдарында ондаған әйелдер министр және мемлекеттік органдардың басшылары болып тағайындалды. Жүздеген әйелдер Парламент пен мәслихат депутаттары болып сайланды. Қазақстан Республикасының 2006-2016 жылдарға арналған гендерлік теңдік стратегиясында мемлекеттік басқару органдар арасындағы әйелдер өкілеттілігін 30 пайызға дейін көтеру міндеті қойылған. 2010 жылы ол көрсеткіш 10 пайыз көлемінде ғана болған. Сонымен қатар, мемлекет басшысы әйелдердің мемлекеттік басқарудың шешім қабылдау деңгейіндегі үлесінің өте аз екендігін тілге тиек етті. Бүгінде Үкімет құрамында 3 министр әйел болса, бірде-бір облыс әкімі жоқ. Облыс әкімдерінің 5 орынбасары және 3 аудан әкімі ғана әйелдер. Осы мәселелерді шешуге Президент Үкіметке Президент әкімшілігімен, Ұлттық комиссиямен және «Нұр Отан» партиясымен бірлесе отырып, әйелдерді шешімдер қабылдау деңгейіне дейін жылжыту жөнінен 2016 жылға дейінгі кезеңге арналған нақты жоспарлар жасауды тапсырды.
Гендерлік саясат
518
Танымал
Апта
Ай
Жыл
Бесқонақ деген не?
10.04.2026
8739
Маршал Чойбалсанның қолынан генерал-майор шенін алған қазақ
07.04.2026
5117
Қажымұқан Мұңайтпасұлының туғанына 155 жыл
07.04.2026
2567
Жанат Әскербекқызының «Көк түріктер әуені» поэтикасындағы түркілік тарихи жадтың реконструкциясы
07.04.2026
2061
1953 жылы New York Times журналисі Орталық Азиядан не көрді?
09.04.2026
1562
Қазақ тарихындағы жойқын су тасқындары
10.04.2026
1229
Қарқара жәрмеңкесі: базардан басталған жаңа саясат
09.04.2026
841
Алматыда алғаш аурухана ашқан дәрігер
08.04.2026
724
Қымызмұрындық – көктем мен берекенің белгісі болған дәстүр
08.04.2026
556
Үкімет Қожа Ахмет Ясауи мұрасын насихаттау жоспарын бекітті
08.04.2026
498
Бесінші том баспаға жол тартты
12.04.2026
443
Мао Цзэдунның оққағары болған қазақ
19.03.2026
16216
Бесқонақ деген не?
10.04.2026
8739
Тайқазанның қайта оралуы
31.03.2026
6234
Cәуір айындағы мерейтойлар мен атаулы күндер
25.03.2026
6070
Бір әннің тарихы: «Дудар-ай»
31.03.2026
5901
Оскар–2026: Кино әлемінің үздіктері кімдер?
16.03.2026
5515
Наурызда туған жолбасшы қайраткерлер
17.03.2026
5319
Референдум: Мемлекетті дамытудың жаңа бағдарлары
16.03.2026
5306
Жылқы жылы қандай болған?
26.12.2025
22419
Адам «жұтатын» арал: Құпияға толы Барсакелмес туралы
08.10.2025
20933
Өзге елге алтын сыйлаған қазақ спортшылары
25.02.2026
20117
2025 жылы өмірден өткен тұлғалар
22.12.2025
19654
Қазақтар түнде судан неге қорыққан?
31.01.2026
18347
Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы – 2025. Толық мәтін
08.09.2025
18163
2026 жылы тойланатын атаулы күндер мен мерейтойлар
18.11.2025
17634
Мао Цзэдунның оққағары болған қазақ
19.03.2026
16216
Бір әннің тарихы: «Келші, Айым»
04.03.2026
15281
Жалған айыпты арқалаған – ағайынды Каналиндер
23.01.2026
15043
Ату жазасына кесілген асыл ұстаздар
19.01.2026
14881