Дәстүрдің ең көне түрлерінің бірі  –  тұрмыстық дәстүр. Ежелгі адамдардың еңбек құралдарын жасау тәсілдері, аң аулау әдістері, тамақ дайындау және баспана ұйымдастыру тәжірибесі осындай жолмен берілді. Археологиялық ескерткіштердегі бірдей үлгідегі құралдардың ұзақ уақыт бойы қайталануы белгілі бір технологиялық тәжірибелердің ұрпақтан ұрпаққа өткенін көрсетеді.

Отбасылық дәстүрлер адамның өміріндегі маңызды кезеңдермен байланысты қалыптасты. Туу, есім беру, некелесу және жерлеу рәсімдері әр қоғамда әртүрлі сипат алды. Мысалы, Ежелгі Мысырда жерлеу рәсімдері күрделі діни түсініктермен байланыстырылды. Ал Ежелгі Грекия мен Римде де қайтыс болған адамды жерлеуге қатысты қалыптасқан рәсімдер болған.

Діни дәстүрлер ежелгі қоғамдардың дүниетанымында маңызды орын алды. Месопотамия, Мысыр, Грекия және Рим өркениеттерінде құдайларға арналған құрбандықтар, мерекелер мен діни рәсімдер белгілі тәртіппен өткізілді. Кейін әлемдік діндердің қалыптасуымен бұл дәстүрлер жазба діни мәтіндермен және діни институттармен бекітіле түсті.

Құқықтық дәстүрлер жазба заңдардан бұрын пайда болды. Қоғамдағы дау, жер, отбасы және мүлік мәселелерін қалыптасқан әдет-ғұрып арқылы шешу кең тарады. Ежелгі Вавилондағы Хаммурапи заңдары б.з.д. XVIII ғасырда бұрыннан қалыптасқан көптеген әлеуметтік-құқықтық нормаларды жазба түрде жүйелеген маңызды ескерткіштердің бірі. Қазақ даласында да әдет-ғұрып нормалары ұзақ уақыт бойы қоғамдық қатынастарды реттеп келді. Оның кейінгі жүйеленген үлгілеріне Қасым ханның «Қасқа жолы», Есім ханның «Ескі жолы» және Тәуке хан тұсындағы «Жеті жарғы» жатады.

Кәсіби дәстүрлер белгілі бір кәсіптің тәжірибесін сақтауға қызмет етті. Ұсталық, зергерлік, егіншілік, мал шаруашылығы сияқты кәсіптерде шеберлік көбіне тікелей үйрету арқылы берілді. Қазақ қоғамындағы «ұстаз  –  шәкірт» қатынасы осы тәжірибенің бір көрінісі болды.

Ал көркемдік дәстүр әдебиет, музыка, ауызша поэзия және бейнелеу өнері арқылы жалғасты. Жазба мәдениет қалыптасқанға дейін эпостар мен тарихи әңгімелер ауызша тарады. Түркі халықтарының «Қорқыт ата кітабы», «Оғызнама» сияқты мұралары ауызша және жазба дәстүрлердің өзара байланысын көрсетеді. Кейін бұл дәстүрлер жаңа жанрлар мен көркемдік формалардың қалыптасуына ықпал етті.

Дәстүрлерді ұлттық, діни, отбасылық, тұрмыстық, құқықтық, кәсіби және көркемдік деп бөлуге болады. Бірақ олардың арасы қатаң ажыратылмайды: бір дәстүр бірнеше қызметті қатар атқара алады. Мысалы, үйлену рәсімі бір мезгілде отбасылық, діни және тұрмыстық дәстүр болуы мүмкін.

Дәстүрдің маңызды ерекшелігі  –  оның өзгеріп отыруы. Қоғам өзгерген сайын бұрынғы дәстүрдің кейбір элементтері сақталып, кейбірі жаңарады немесе қолданыстан шығады. Сондықтан дәстүрді тек өткеннен қалған өзгермейтін құбылыс деп түсіну дұрыс емес. Ол тарихи тәжірибенің әр кезеңде қайта қабылданып, жаңа жағдайға бейімделіп отыратын формасы.

Осы себепті дәстүр тарих үшін маңызды дерек болып саналады. Ол арқылы белгілі бір қоғамның күнделікті өмірін ғана емес, оның отбасы, дін, құқық, еңбек және өнер туралы түсініктерін де зерттеуге болады.