Оқи отырыңыз: Бір әннің тарихы: «Келші, Айым»

«Наурыз» әні 1997 жылы жарық көрді. Бұл – тәуелсіздіктің алғашқы жылдары, ұлттық құндылықтар қайта жаңғырып, ұмыт қалған дәстүрлер қайта тіріліп жатқан кезең еді. Сол уақытта Наурыз мейрамы да халық өміріне жаңа мазмұнмен, жаңа серпінмен қайта оралып жатқан болатын. Алайда осы ұлы мерекенің көпшілікке ортақ, бәрін біріктіретін музыкалық символы әлі қалыптаса қоймаған-ды. Осы олқылықты алғаш сезінгендердің бірі – «Үркер» тобының жетекшісі Айдос Сағатов. Музыкалық ортада жүрген ұйымдастырушылардың бірі Наурыз мейрамының қайта жанданып келе жатқанын, бірақ оның халық жүрегіне бірден жететін әнұраны жоқ екенін айтқанда, бұл ой композитордың санасына терең орнығады. Біраз уақыт бойы осы идеяны іштей толғап жүрген ол, бір сәтте ерекше шабытқа беріліп, қысқа уақыттың ішінде әуенді толықтай шығарып үлгереді. Алдымен әннің жүрегі саналатын қайырмасы, артынан шумақтары тізбектеліп, бір деммен дүниеге келеді. Бұл – нағыз шығармашылықтың тосын әрі тылсым сәті еді. Кейде үлкен дүниелер ұзақ ізденістің емес, дәл осындай ішкі күйзеліс пен шабыттың нәтижесінде пайда болатыны белгілі. Сол сәтте туған әуеннің кейін халыққа кең тарап, Наурыз мейрамының ажырамас бөлігіне айналатынын автордың өзі де, оның айналасындағы жандар да болжай алмаған еді. Бірақ уақыт өте келе бұл ән тек бір топтың шығармасы емес, тұтас бір халықтың ортақ мерекелік әуеніне айналды.

Әуені дайын болған әнге сөз жазу мәселесі туындағанда, күтпеген шешім табылады. Бұл жолы мәтінді кәсіби ақын емес, қылқалам шебері, суретші Ерсайын Жапақ жазып шығады. Өнердің басқа саласында жүрген адамның ән сөзін жазуы алғашында тосын көрінгенімен, дәл осы ерекшелік туындының табиғи әрі шынайы шығуына әсер еткен еді. Айдос Сағатовпен кездейсоқ таныстық барысында туған бұл ұсыныс ұзақ ойлануды қажет етпеді. Ерсайын Жапақ әннің идеясына бірден қызығып, оны сезіммен қабылдайды. Оған арнайы тыныш орта жасалып, шабытпен отырып қысқа уақыттың ішінде мәтінді жазып шығады. Кейін кейбір тұстары толықтырылып, әуенге дәл үйлесетін нұсқа қалыптасады. Бұл жерде ең бастысы сөздің жасандылығы емес, шынайылығы еді. Ән мәтінінде күрделі поэтикалық құрылымнан гөрі қарапайым, бірақ әсерлі образдар басым болған. Көктемнің келуі, табиғаттың оянуы, халықтың қуанышы бәрі де жеңіл әрі есте қалатын тілмен берілді. Сондықтан ән бір тыңдағаннан-ақ құлаққа сіңіп, көпшіліктің жүрегіне жол тапты.

«Наурыз» әні жарық көрген кезде «Үркер» тобы әлі кең аудиторияға толық танылып үлгермеген еді. Олар арт-рок бағытында, тыңдарманға бірден жеңіл қабылдана бермейтін күрделі музыкалық стильде жұмыс істеді. Сондықтан олардың шығармашылығы белгілі бір ортада жоғары бағаланғанымен, бұқаралық деңгейде кең тарала қоймаған болатын. Алайда дәл осы «Наурыз» әні топтың шығармашылық жолында үлкен бетбұрыс жасады. Бұған дейін өз бағытын іздеп жүрген ұжым кенеттен бүкіл халыққа танылып, жалпыхалықтық деңгейге көтерілді. Әннің әуені жеңіл, сөздері түсінікті, ал жалпы атмосферасы мерекелік көңіл күйге толы болғандықтан, ол бірден көпшіліктің жүрегіне жол тапты. Ол кезеңде бүгінгідей әлеуметтік желілер де, цифрлық платформалар да болмағаны белгілі. Музыканттар үшін негізгі ақпарат тарату арналары – радио мен теледидар ғана еді. Соған қарамастан, «Наурыз» әні қысқа уақыттың ішінде елдің түкпір-түкпіріне тарап, нағыз хитке айналды. Бұл – туындының ішкі қуаты мен халықтық сұранысқа дәл түскенінің айқын дәлелі. Әннің кең таралуына оның дер кезінде жарық көруі де әсер етті. Музыканттар оны дәл Наурыз қарсаңында жазып, жедел түрде эфирге шығара алды. Мерекелік көңіл күйге зәру халық жаңа әнді бірден қабылдап, оны өз мейрамының ажырамас бөлігіне айналдырды.