Кеңес өкіметі орнағаннан кейін қоғамды түбегейлі өзгертуге бағытталған идеологиялық саясат жүргізілді. Соның аясында ұлттық, дәстүрлі мерекелер «ескіліктің сарқыншағы» ретінде бағаланып, біртіндеп ығыстырыла бастады. 1926 жылдан бастап Наурыз мейрамын ресми түрде тойлауға тыйым салынды. Бұл тыйымның астарында бірнеше себеп жатты. Біріншіден, Кеңес идеологиясы халықтың тарихи жадын әлсіретіп, жаңа социалистік құндылықтарды орнықтыруды көздеді. Ал Наурыз сияқты терең тамырлы мерекелер халықтың өткенін, мәдениетін, дүниетанымын сақтап тұратын маңызды рухани тірек еді. Сондықтан мұндай мерекелер билік үшін қауіпті саналды.  Екіншіден, Наурыз тек бір халыққа ғана тән емес, бүкіл түркі әлемін біріктіретін ортақ мәдени құбылыс болды. Кеңес билігі үшін түрлі халықтардың бір ортақ құндылық төңірегінде топтасуы идеологиялық тұрғыдан қолайсыз еді. Сондықтан ұлттық бірегейлікті күшейтетін барлық элементтерге шектеу қойылды.

Оқи отырыңыз: Алаш танымындағы Наурыз мерекесі

Кеңес кезеңінде атеизм мемлекеттік саясат деңгейіне көтерілді. Діни наным-сенімдер ғана емес, соған ұқсас деп танылған көптеген дәстүрлер де қысымға ұшырады. Наурыз мейрамы тікелей діни мереке болмаса да, халықтық ғұрыптар мен салттарға негізделгендіктен, кей жағдайда «діни сипаттағы» мереке ретінде қарастырылды. Нәтижесінде халықтың рухани өміріндегі көптеген элементтермен бірге Наурыз да қоғамдық кеңістіктен ығыстырылды. Оның орнына жаңа жыл ретінде 1 қаңтар, түрлі саяси мерекелер енгізіліп, кеңестік күнтізбе қалыптастырылды. Бұл – қоғамның дүниетанымын түбегейлі өзгертуге бағытталған саясаттың бір бөлігі еді. Кеңестік билік үшін басты мақсат – халықты ортақ социалистік құндылықтар төңірегінде біріктіру болды. Ал әр ұлттың өзіндік мейрамдары мен дәстүрлері сол біртұтас идеологияға кедергі келтіреді деп есептелді. Сондықтан халықтың тұрмысындағы көне ғұрыптар біртіндеп «артта қалған», «ескі» құбылыс ретінде көрсетіліп, оларды ұстану құпталмады.

Бұл саясаттың салдары ретінде бірнеше буын Наурызды ашық түрде тойламай өсті. Қала мәдениетінде ол мүлде көрінбей қалды, ал ауылдық жерлерде жекелеген элементтері сақталды. Уақыт өте келе мерекенің кейбір мәні көмескіленіп, оның терең философиялық мазмұны ұмытыла бастады. Дегенмен, қанша қысым көрсе де, Наурыз халықтың санасынан толық өшкен жоқ. Өйткені ол тек дәстүр емес, табиғатпен үндес өмір салтының, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан дүниетанымның бір бөлігі еді.  Қалаларда бақылау күштірек болғандықтан, мұндай шаралар ашық түрде өтпеді. Кеңестік тәртіпке бағынған урбанистік ортада ұлттық мерекелерді атап өтуге мүмкіндік шектеулі еді. Ал ауылдарда адамдар бір-біріне қонаққа барып, амандық сұрасып, «жыл құтты болсын» деп тілек айтып, жаңа жылды бейресми түрде қарсы алып отырды. Бұл – халықтың өз тамырынан ажырамауға деген ішкі қарсылығының, рухани тұрақтылығының көрінісі болатын.

Оқи отырыңыз: Бір әннің тарихы: «Наурыз»

Уақыт өте келе дәл осы қарапайым түрде сақталған дәстүрлер Наурыздың қайта жаңғыруына негіз болды. 1980 жылдардың соңына қарай Кеңес Одағында қайта құру мен жариялылық саясаты күшейіп, қоғамда бұрын жабық болған мәселелер ашық айтыла бастады. Ұлттық мәдениетке, тіл мен дәстүрге деген көзқарас біртіндеп өзгеріп, бұрын шеттетілген құндылықтарға қайта назар аударылды. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы осы үдерісті жеделдетіп, халықтың тарихи санасын оятқан маңызды кезеңдердің біріне айналды. Осы жағдайда қазақ зиялылары Наурыз мейрамын қайта жаңғырту мәселесін батыл көтере бастады. Олар бұл мерекенің діни емес, табиғатпен, адам өмірімен тығыз байланысты көне дәстүр екенін дәлелдеп, оның ұлттық мәдениеттегі орнын негіздеуге күш салды. Ұзақ талқылаулар мен ұсыныстардың нәтижесінде билік тарапынан да белгілі бір түсіністік қалыптаса бастады. Сөйтіп, 1988 жылы Алматы қаласында Наурыз алғаш рет ресми түрде атап өтілді. Бұл – ондаған жылдар бойы ұмыттырылған мерекенің халық өміріне қайта оралуының тарихи сәті еді. Қала көшелерінде ұлттық киім киген адамдар, ән мен күй, ұлттық ойындар – бәрі де көптен күткен рухани жаңғырудың белгісіндей әсер қалдырды. Ал тәуелсіздік қарсаңында бұл үрдіс заңды түрде бекітілді. 1991 жылы Наурыз Қазақстанда ресми мемлекеттік мереке ретінде жарияланып, халықтық деңгейде қайта жанданды. Осылайша, ұзақ уақыт бойы көлеңкеде қалған Ұлыстың ұлы күні қайтадан ел өмірінің маңызды бөлігіне айналып, ұлттық бірліктің, жаңарудың символы ретінде өз орнын тапты.