Әмина Сүлейменқызы 1901 жылдың 7 желтоқсанында қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Тайпақ өңірінде дүниеге келген. Әкесі Сүлеймен Кіші жүздің ханы Нұралы хан әулетінен тарайтын, текті әрі ел ішінде қадірлі әулет өкілі болған. Осындай тарихи тамыры терең, рухани жауапкершілігі жоғары ортада өскен Әмина жастайынан тәртіпке, білімге және ел ісіне жақын болып қалыптасты. Отбасындағы тәлім мен өнеге оның мінезіндегі табандылық пен жауапкершілікті ерте орнықтырды. Әминаның алғашқы сауатын ашуына қазақтың ағартушылық тарихында айрықша орны бар Хұсни-Жамал Нұралыханова ықпал етті. Хұсни-Жамалдан алған тәлім жас қыздың дүниетанымын кеңейтіп, білімге деген сенімін бекітті. Бұл кезең Әминаның болашақтағы ұстаздық және ғылыми жолына бағыт берген шешуші сәт болды. Ол оқу-білімнің жеке тағдырды ғана емес, тұтас қоғамды өзгертетін күш екенін ерте ұғынды. 1917 жылы Әмина Орал қаласындағы қыздар училищесін тәмамдап, ағартушылық жолды саналы түрде таңдады. Сол дәуір үшін бұл қазақ қызына тән емес, батыл әрі жауапты қадам еді. Оқу ордасындағы жүйелі білім мен ұстаздарының ықпалы оны қоғамдық іске белсенді араласуға, әйелдердің білім алу құқығын қорғауға жетеледі. Осылайша Әмина Сүлейменқызының өмір жолы ерте жастан-ақ білім мен елге қызмет ету мұраттарымен сабақтасып қалыптасты.

Әмина Мәметова жоғары білімін Ресейдің беделді оқу орындарының бірі – Саратов университетінде жалғастырып, 1928 жылы лингвистика бағыты бойынша оқуын сәтті аяқтады. Бұл кезеңде қазақ қыздарының шетелде, әсіресе ірі университеттерде білім алуы өте сирек құбылыс еді. Сондықтан Әминаның бұл жолды таңдауы оның білімге деген табандылығын, кәсіби тұрғыдан өсуге деген ұмтылысын айқын көрсетеді. Университет қабырғасында алған терең теориялық дайындық оның кейінгі ұстаздық әрі ғылыми қызметіне берік негіз қалады. Оқу орнын тәмамдағаннан кейін Әмина Мәметова елге оралып, ағартушылық қызметке белсене араласты. 1928–1930 жылдары Семей қаласындағы кеңес партия мектебінде оқытушы болып еңбек етіп, жастарды қоғамдық-саяси сауаттылыққа тәрбиелеуге үлес қосты. 1930–1931 жылдары Алматыда мектеп әдіскері қызметін атқарып, оқу бағдарламаларын жетілдіру, оқыту әдістемесін жүйелеу ісімен айналысты.

1932 жылы Батыс Қазақстан облысы құрылған тұста Әмина Мәметова жұбайы Ахмет Мәметовпен бірге Орал қаласына шақырылды. Осы кезеңде ол жаңадан қалыптасып жатқан аймақтың білім беру жүйесін ұйымдастыруға, оқу орындарының жұмысын жолға қоюға бағытталған басқарушылық қызметтер атқарды. Бұл жылдар Әминаның тек ұстаз ғана емес, ұйымдастырушы, қоғам ісіне белсенді араласқан қайраткер ретінде қалыптасуына мүмкіндік берді.

1938 жыл Әмина Мәметованың өмір жолындағы ең қасіретті, ең ауыр кезеңдердің біріне айналды. Сол жылы жары Ахмет Мәметов сталиндік саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болып, жазықсыз «халық жауы» деген жаламен атылды. Бұл қайғы Әминаның жеке тағдырын ғана емес, бүкіл өмірлік бағытын күрт өзгертті. Жұбайынан айырылған сәттен бастап оған да «халық жауының әйелі» деген таңба тағылып, қоғамның суық қабағына, тұрмыстық әрі рухани қысымына тап болды. Кеше ғана араласқан адамдардың көпшілігі сырт айналып, сенім мен қолдау азайды. Алайда тағдырдың осындай ауыр соққысына қарамастан, Әмина Мәметова рухани күйремеді. Ол өмірден, ғылымнан, ұстаздық пен жазу ісінен бас тартпады. Қайғыны ішке жұтып, білім мен еңбекке сүйене отырып, алға жылжи білді. Осы кезеңде оның мінезіндегі сабыр, төзім және ішкі беріктік айқын көрінді. Әмина үшін ғылым мен ағартушылық тек мамандық емес, өмірлік тірекке айналды.

Әмина Мәметова қазақ баспасөзінде белсенді көріне бастады. Ол сол кезеңдегі әдеби пікірталастарға батыл араласып, қоғамды толғандырған мәселелерге ойлы да өткір көзқарас танытқан сын мақалаларымен танылды. Әсіресе әйел тағдыры, қазақ қоғамындағы әйелдің әлеуметтік және рухани орны, білім мен мәдениетке араласуы секілді тақырыптар оның шығармашылық назарында болды. Бұл еңбектері арқылы Әмина қазақ әйелінің үнін ғылыми әрі публицистикалық деңгейде сөйлете білді. Ол «Екпінді жас» журналында редакторлық қызмет атқарып, жас қаламгерлердің қалыптасуына, әдеби ойдың жаңаруына елеулі үлес қосты. Журнал бетінде жарияланған мақалаларында көркем әдебиеттің қоғамдық жауапкершілігін, сөздің тәрбиелік мәнін алға тартып отырды. Бұл кезеңде Әмина Мәметова әдеби сын мен ғылыми талдауды қатар ұштастырған қаламгер ретінде қалыптасты. 1945 жылы ол кандидаттық диссертациясын қорғап, кәсіби әдебиеттанушы-ғалым дәрежесіне көтерілді. Кейін Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында қызмет етіп, 1947–1948 және 1952 жылдары әдебиет кафедрасын басқарды. Бұл жылдары ол болашақ ұстаздар мен әдебиетшілерді тәрбиелеуге, оқу бағдарламаларын жетілдіруге ерекше мән берді.

Әмина Мәметова қазақтың би-шешендері туралы жүйелі ғылыми зерттеу жүргізген алғашқы ғалым әйел ретінде ғылым тарихында айрықша орын алады. Ол ауызша сөз мәдениетін, шешендік өнердің көркемдік және қоғамдық қызметін ғылыми тұрғыда талдап, қазақ әдебиетінің тарихын жаңа қырынан қарастырды. Қазақ әдебиетінің тарихына арналған жүзден астам ғылыми мақала, оқу құралы мен бағдарлама – оның қажырлы еңбегінің, ғылымға адалдығының айқын дәлелі.

Ұзақ жылғы ұстаздық және ғылыми еңбегі үшін Әмина Сүлейменқызы Мәметова «Республиканың еңбек сіңірген мұғалімі» құрметті атағына ие болып, «Октябрь революциясы» орденімен және бірқатар медальмен марапатталды. Бұл марапаттар оның білім беру ісіне, әдебиеттану ғылымына және қоғамдық ойдың дамуына қосқан елеулі үлесінің ресми мойындалуы еді. Әмина Мәметова үшін атақ пен марапат мақсат емес, ұлтқа адал қызметтің заңды нәтижесі болатын.