«Щучинский» санаториінің тарихы

Ақмола облысы, Бурабай ауданы, Щучинск қаласы маңындағы Шортанды (Щучье) көлінің солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан «Щучинский» санаториі — Қазақстанның солтүстігіндегі ең ескі және белгілі емдеу-сауықтыру мекемелерінің бірі. 

Бурабай аймағының емдік қасиеттері XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап белгілі болды. 1910 жылы дәрігер Емельянов мұнда алғашқы қымызбен емдейтін санаторий ашты. 

Кеңес өкіметі орнағаннан кейін 1920 жылы Бурабай жалпымемлекеттік маңызы бар курорт мәртебесін алды. Теміржолдың салынуы (1925 жылы «Курорт Боровое» станциясы) аймақтың қарқынды дамуына ықпал етті.

Шортанды көлі жағасындағы алғашқы емдеу орындары 1920-жылдардың екінші жартысында пайда бола бастады. 

1927 жылы көлдің шығыс жағалауында теміржолшылар одағының «Бармашино» санаторийі ашылды (қазіргі «Светлый» пансионаты).

1928 жылы Сарыбұлақ өзені жағасында «Воробьевка» демалыс үйі жұмыс істей бастады.

1934 жылы Бурабай көлі жағасында балалар санаторийі салынды.

«Щучинский» санаториінің тікелей негізін 1935 жылы Шортанды көлінің солтүстік (кей деректерде оңтүстік) жағалауында ашылған Көміршілер орталық комитетінің (ЦК угольщиков) үлкен демалыс үйі құрады. Бұл мекеме шахтёрлерге арналған ведомстволық демалыс орны ретінде құрылды. Кейінгі дереккөздерде 1927 жыл да аталады, бірақ тарихи зерттеулерде 1935 жыл нақтырақ көрсетіледі.

Соғыс басталғанда демалыс үйі Қызыл Армия жаралы жауынгерлеріне арналған госпиталь-санаторийге айналдырылды. «Щучинский» және «Бармашинский» санаторийлерінде мыңдаған жауынгерлер емделді. Өңірде эвакуацияланған ғалымдар (Н.Ф. Гамалея, В.И. Вернадский, Н.Д. Зелинский және т.б.) тұрып, жұмыс істеді. Соғыс жылдарындағы бұл қызмет санаторийдің кейінгі дамуына маңызды негіз болды.

1946 жылы мекеме ресми түрде благоустроенный балшықпен емдейтін (грязелечебный) санаторий ретінде қайта ашылды. Дәл осы жыл көптеген дереккөздерде санаторийдің негізгі жұмыс бастаған жылы ретінде көрсетіледі. Ол климаттық және балшыпен емдейтін профильді мекемеге айналды.

Санаторийдің басты ерекшелігі — оның бірегей табиғи жағдайлары:

Қарағай орманының фитонцидтерге бай, жоғары иондалған таза ауасы;

Күн сәулесінің молдығы және көркем ландшафт (теңіз деңгейінен 400–420 м биіктікте);

Балпаш көлінің сульфидті иілді балшығы (шамамен 55 км қашықтықта);

Майбалық көлінің хлоридті магний-натрийлі минералды суы (шамамен 12 км).

Бұл факторлар тыныс алу мүшелері, тірек-қимыл аппараты, жүрек-қан тамырлары жүйесі (инфаркттан кейінгі оңалтуды қоса), перифериялық жүйке жүйесі, ас қорыту және урологиялық ауруларды емдеуге қолайлы. Физиотерапия, емдік дене шынықтыру, массаж, балшықпен және сумен емдеу кеңінен қолданылады.

Бүгінде «Щучинский» санаториі жыл бойы жұмыс істейді, ересектер мен ата-аналарымен бірге балаларды қабылдайды. Ол бірнеше корпустан тұрады (негізгі 6 қабатты ғимарат және қосымша ғимараттар), заманауи медициналық жабдықтармен жабдықталған. Ауруханалық база, SPA, бассейн, сауна және басқа инфрақұрылым бар.

Санаторий Щучинск-Боров курорттық аймағының тарихында маңызды орын алады. Ол Кеңес дәуіріндегі әлеуметтік саясаттың — еңбекшілерге сауықтыру жолдамаларын беру жүйесінің — айқын үлгісі болды және бүгінгі күнге дейін Қазақстанның солтүстігіндегі жетекші здравницалардың бірі болып қала береді.