Қазақстанның кең-байтақ даласы тек көз тартар сұлулығымен ғана емес, сонымен бірге қойнауына бүккен құпияларымен, емдік қасиеттерімен және ғасырлар бойы айтылып келе жатқан аңыз-әңгімелерімен ерекшеленеді.
Бүгінде саяхатшылар тек демалып қана қоймай, рухани азық іздеп, тылсым дүниенің сырын ұғуға ұмтылып жатады. Бүгін біз назарларыңызға табиғаты әсем, тарихы терең және мистикалық күші бар Қазақстандағы ең ғажайып демалыс орындарын ұсынамыз.
Бурабай – Жұмбақтас пен Оқжетпес құпиясы
Бурабайды «Қазақстанның Швейцариясы» деп атағанымен, бұл жердің атмосферасы мүлдем бөлек. Мұндағы қарағайлы орман мен мөлдір көлдерді аңыз бен мистика көмкеріп жатыр.
Көл ортасындағы Жұмбақтас жартасына бір қырынан қарасаңыз – бұрымы желбіреген бойжеткенді, екінші қырынан қарасаңыз – еңкейген кемпірді, ал тағы бір қырынан – айбатты арыстанды көресіз. Халық аңызы бойынша, бұл жартас – тұтқынға түсіп, сүймегеніне қосылғысы келмей, өзін көлге тастаған қалмақ қызы. Ал оның жанындағы Оқжетпес шыңы – батырлардың оғы жетпеген асқақ рухтың символы.
Бурабайдың ауасы – табиғи шипа. Қарағайлы ормандардан бөлінетін фитонцидтер тыныс алу жолдарын емдесе, Майбалық көлінің балшығы мен шипалы суы буын ауруларына бірден-бір ем.
Бурабайдағы ең жұмбақ, мистикалық және көп айтыла бермейтін құпия орындарының бірі - «Шайтан ұршық» немесе «Шайтан дөңгелегі» деп аталатын жер. Негізінен Бурабай десе, көпшіліктің есіне бірден Жұмбақтас пен Оқжетпес түседі, бірақ дәл осы «Шайтан ұршық» аңызы өлкеге нағыз мистикалық сипат береді.
«Шайтан ұршық» деп аталатын нысан — геометриялық тұрғыдан өте дәл, жұмырланып келген, пішіні ұршықтың басына немесе үлкен дөңгелекке ұқсайтын алып тас. Ол басқа жартастардың қиын қиылысында, бейне бір құлап кететіндей, өте қауіпті тепе-теңдікте тұр.
Ескі әңгімелерге сүйенсек, түн батқанда бұл жерде тылсым күштер (шайтандар) жиналып, осы тасты өздерінің ұршығы ретінде айналдырып, адамдардың санасын улайтын, жолдан тайдыратын зұлымдық жіптерін иіреді екен. Егер саяхатшы түнде осы маңнан өтсе, басы айналып, бағдардан адасып, дәл осы тастың айналасында шеңбер бойымен жүре береді деген сенім бар.
Уақыт пен кеңістіктің ауытқуы
Жергілікті бақсылар мен эзотериктер бұл орынды Бурабайдағы «аномальді аймақтардың» біріне жатқызады.
Саяхатшылар мен зерттеушілердің айтуынша, «Шайтан ұршық» орналасқан тұста компас тілшесі ауытқып, ұялы телефондардың байланысы кенеттен үзіліп қалады.
Бұл жерде уақыт тым тез немесе тым баяу өтетіндей сезіледі. Адамдар бірнеше минут қана отырдым деп ойлағанымен, сағаттарына қарағанда бірнеше сағаттың өтіп кеткенін байқайды.
Бурабайдағы бұл орынға қатысты пікірлер екіге жарылады:
Кейбір адамдар бұл жерден теріс, ауыр энергия сезініп, мазасыздана бастайды. Түнде бұл маңнан қорқынышты ызың немесе желдің әсерінен шығатын жұмбақ «сыбдырлар» естіледі.
Керісінше, кейбір медитациямен айналысатын жандар бұл орынды бойдағы қорқыныштарды жеңуге көмектесетін, ішкі күшті оятатын «сынақ алаңы» деп есептейді. Олардың пайымдауынша, «Шайтан ұршық» адамның ішкі ниетін тексереді: егер ойың таза болса — бұл жер саған күш береді, егер бойыңда үрей мен арамдық болса — өзіне жақындатпайды.
Қатонқарағай және Мұзтау (Белуха) – Шамбалаға апаратын жол
Алтайдың жүрегінде орналасқан Қатонқарағай – жабайы табиғат пен ежелгі көшпенділер мәдениетінің бесігі. Ал оның ең биік шыңы – Мұзтау (Белуха) – Жер шарының басты энергетикалық нүктелерінің бірі саналады.
Буддистер мен эзотериктер Мұзтауды аңызға айналған, рухани тазалық мекені – Шамбала еліне кіретін қақпа деп есептейді. Мұнда келген саяхатшылар ерекше энергия ағынын сезінетінін, сананың тазаратынын айтады. Сондай-ақ, мұнда Сақ қорғандары («Берел» қорымы) орналасқан, бұл аймаққа ерекше тарихи-мистикалық реңк береді.
Мұзтаудың бөктеріне (мысалы, Рахман қайнарларына немесе Ақкем көліне) барған адамдардың көбі мынадай жайттарды айтады:
Бұл аймақта адамның ойлау жүйесі өзгереді, ішкі тыныштық орнайды.
Түстер өте анық, аян іспетті кіреді.
Бойдағы жасырын шығармашылық қабілеттер оянады.
Яғни «Мұзтау — Шамбалаға апаратын жол» деген сөз физикалық тұрғыдағы географиялық жолды емес, адамның өз ішкі әлеміне, рухани тазаруына апаратын жолды білдіреді. Мистика мен эзотерика іздеген жандар үшін бұл - аксиома (бұлжытпас шындық), ал материалистер мен ғалымдар үшін - тек әдемі аңыз бен туристік бренд.
Бірақ бір нәрсе анық, Мұзтаудың айналасында адам түсіндіріп бере алмайтын, зор энергетикалық күш бар екені даусыз.
Қатонқарағай – марал өсірудің орталығы. Мұндағы пантымен (марал мүйізінен жасалатын сорпа) емдеу орталықтары адамның иммунитетін көтеріп, жастықты ұзартады. Рахман қайнарларының ыстық радонолық сулары жүйке мен тері ауруларына шипа.
Баянауыл – Жұмбақ тастар мен Қоңыр әулие үңгірі
Павлодар облысындағы бұл ұлттық парк – табиғаттың өзі мүсіндеген алып галерея іспетті. Жел мен судың әсерінен пайда болған тастар түрлі бейнелерді елестетеді.
Ең танымалы – Кемпіртас (Баба-Яга). Бір жағынан қарағанда мыстан кемпірдің сұсты жүзін көрсеңіз, екінші жағынан күлімдеген жас қыздың бейнесін байқайсыз.
Саяхатшылар міндетті түрде баратын мистикалық орын – Қоңыр әулие үңгірі. Үңгірдің түкпірінде қасиетті суы бар қазандық бар. Аңыз бойынша, Нұх пайғамбардың кемесіне сыймай, сал байлап аман қалған үш әулиенің бірі Қоңыр әулие осы жерді мекен еткен. Бұл үңгірге бала көтере алмай жүрген әйелдер мен дертке шалдыққандар ем іздеп, перзент тілеп келеді.
Көлсай және Қайыңды көлдері – су астындағы жұмбақ орман
Тянь-Шань тауларының қойнауындағы бұл көлдер сұлулығымен ғана емес, ерекше жаратылысымен таңғалдырады.
Қайыңды көлі 1911 жылғы күшті жер сілкінісінен кейін пайда болған. Су астында қалған Тянь-Шань шыршаларының діңгегі су бетіне найза секілді шаныapplied шығып тұр. Көл суы өте суық болғандықтан, ағаштар шірімей, алғашқы қалпында сақталған. Су астындағы бұл «елес орман» суға сүңгушілерді (дайверлерді) өзінің жұмбақ әлемімен баурап келеді.
Таудың таза ауасы, шырша бүршіктерінің иісі мен мөлдір бұлақ сулары адамның жүйке жүйесін қалпына келтіріп, қаланың күйбең тірлігінен толық айығуға көмектеседі.
Сопылар соқпағы мен Бозжыраның тылсымы
Маңғыстау өлкесі – «362 әулиенің киелі мекені» деп тегіннен-тегін аталмаған. Бұл аймақ тек Марсқа ұқсайтын табиғатымен ғана емес, сонымен бірге тарих пен тылсым күштер астасқан ерекше энергетикалық кеңістігімен туристерді өзіне тартады.
Бекет ата жерасты мешіті (Оғланды) – Рухани тазару мекені: Мешіт биік борлы жартастың ішінен қашап жасалған. Мұнда келушілердің айтуынша, мешітке барар жолда және оның ішінде адам бойындағы барлық жағымсыз энергия жойылып, ерекше жеңілдік пайда болады. Бекет атаның аруағына сиынып келген жандардың тілектері қабыл болып, дерттеріне шипа табатыны туралы аңыздар ел арасында өте көп. Мешітке барар жолда Шопан ата қорымына соғып, бата жасау – бұл сапардың жазылмаған заңы.
Шерқала – Арыстан кейіпті жұмбақ тау: Жалғыз тұрған бұл төбенің пішіні алып киіз үйге немесе ұйықтап жатқан арыстанға ұқсайды. Жергілікті халық «Шерқаланы бір айналып шықсаң – күнәңнан тазарасың, ал оның үңгірлеріне кіріп, тілек тілесең – орындалады» деп сенеді. Алайда таудың өз сырын ашқысы келмейтін тылсым қасиеті бар: оның басына шығу кез келген саяхатшыға бұйыра бермейді.
Шақпақ ата және Шопан ата мешіттері: Шақпақ ата – жартасты қашап жасалған ең көне мешіттердің бірі. Оның қабырғаларындағы тас тесіктерден соққан желдің дыбысы адамға ерекше медитациялық әсер береді. Ал Шопан ата қорымындағы қасиетті ағаш пен құдық суының емдік қасиеті жоғары деп есептеледі.
Бозжыра шатқалы – Космостық энергия нүктесі: Үстірт шыңының ең ғажайып бөлігіндегі ақ бор шаңы мен минералдар адам ағзасын тазартуға септігін тигізеді. Түнде Бозжырада жұлдыздарды бақылау – адамның жүйке жүйесін тыныштандыратын ең үздік табиғи терапия. Бозжыраның түбінде түнеген адамдар түсінде аян көріп, өмірлік сұрақтарына жауап тауып жатады деседі.
Шарын шатқалы және «Құлыптар аңғары» – мыстандар мекені
Миллиондаған жылдық тарихы бар Шарын шатқалы өзінің асқақ айбынымен Американың Үлкен каньонына теңестіріледі. Алайда, мұндағы ерекше қызыл құмдақ жартастар тек табиғаттың туындысы ғана емес, тылсым күштердің де баспанасы сияқты әсер береді. Әсіресе, оның ең танымал бөлігі – «Құлыптар аңғары» түн батқанда мүлдем өзгеше, қорқынышты әрі жұмбақ кейіпке енеді.
Түнде оянатын тылсым дыбыстар: Күндіз көз тартар әдемі көрінген жартастар күн ұясына батқан сәттен бастап тіріліп жатқандай болады. Егер бұл аңғарда түнде қалып қойсаңыз, жел соққан кезде шатқал ішінен жаңғырып шығатын, адамның зәресін ұшыратын дыбыстарды естисіз. Олар кейде шыңғырып жылаған баланың дауысына, кейде сықылықтап күлген мыстан кемпірдің үніне немесе белгісіз бір құбыжықтың ыңыранған дыбысына ұқсайды. Физиктер бұл құбылысты жартастардың арасындағы желдің аэродинамикалық қозғалысымен түсіндіргенімен, соқпақтар арасында жалғыз қалған адамға бұл дыбыстар мүлдем басқа әлемнен келгендей сезіледі.
Жұмбақ оттар мен лап еткен жалындар: Түнде шатқал түбінен кенеттен лап етіп шығатын және бірнеше секундтан кейін тез жоғалып кететін беймәлім жалындар мен жарықтар байқалады. Саяхатшылар мен зерттеушілер бұл оттарды табиғи газдардың немесе тау жыныстарындағы фосфордың ауамен реакциясы деп жорамалдағанымен, бұл көрініс аңғардың мистикасын одан сайын арттыра түседі.
Шайтандар мен мыстандардың айласы: Жергілікті аңыздар бойынша, түнде бұл шатқал ішінде шайтандар, мыстандар мен зұлым рухтар жиналып, от жағып, өз жиындарын өткізеді екен. Олар түнде жолдан адасқан саяхатшыларды еліктіріп, есінен тандырып, жардан құлату үшін түрлі айла-амалдар жасайды, дыбыстар шығарып шақырады деседі. Осы мистикалық үрейдің күштілігі сондай – тіпті ең тәжірибелі, жергілікті жолбасшылардың өзі түнде бұл аңғарда түнеп қалуға жүрексінеді.
Қорқынышты мистикасына қарамастан, Шарынның өзіндік емдік қуаты бар. Мұндағы миллиондаған жылдық тарихы бар ескі шөгінді жыныстар мен Шарын өзенінің жағасындағы Шетен (Реликті ясень) тоғайы – Жер бетінде мұз дәуіріне дейінгі кезеңнен аман қалған санаулы мекеннің бірі. Бұл тоғайдың ауасы адам ағзасындағы стрессті басып, өкпе ауруларына шипа береді, ал шатқалдың қызыл сазы мен құмы бойдағы теріс энергияны өзіне тартып алатын қасиетке ие.
Қазақ даласындағы бұл демалыс орындары – жай ғана көз қуанышы емес, тән мен жанды емдейтін, тарихтың терең қойнауына саяхат жасататын ерекше энергетикалық кеңістіктер. Өз еліміздің осындай тылсымға толы жұмбақ мекендерін тану – әрбір саяхатшы үшін үлкен рухани жаңалық.
