Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің тиісті бұйрығы шықты. 

Құжатқа сәйкес, мұндай ұйымдар жергілікті атқарушы органдардың шешімімен құрылып, коммуналдық мемлекеттік мекеме нысанында жұмыс істейді.

Ұйымдардың негізгі міндеттеріне өңірдегі тарихи-мәдени мұра нысандарын қорғау және сақтау, ғылыми-зерттеу, есепке алу және мониторинг жұмыстарын жүргізу, сондай-ақ оларды тиімді пайдалану бойынша шараларды әзірлеу және іске асыру кіреді. Сонымен қатар тарихи-мәдени мұра мәселелері жөніндегі арнайы комиссия құру және жаңа монументалды өнер нысандарын айқындау бойынша құжаттар әзірлеу қарастырылған.

Ұйымдар уәкілетті орган бекіткен жоспарларға сәйкес археологиялық және құтқару-қорғау жұмыстарын жүргізеді.

Негізгі бағыттардың қатарында есептік және ғылыми құжаттаманы жүргізу (есеп карточкалары, паспорттар, қорғау аймақтарының материалдары), ескерткіштердің техникалық жай-күйін жыл сайын тексеру, сондай-ақ оларды жергілікті және республикалық маңызы бар мемлекеттік тізімдерге енгізу бойынша ұсыныстар дайындау бар.

Сондай-ақ ұйымдар қорғау аймақтарын белгілеу, аумақтарды пайдалану режимдерін әзірлеу, қорғау шарттарын жасау, көрмелер, дәрістер мен экскурсиялар ұйымдастыру, ғылыми, білім беру және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау жұмыстарымен айналысады.

Құжат 2026 жылғы 4 мамырдан бастап күшіне енеді.

Мәдениет министрлігі тарихи-мәдени сараптама жүргізу қағидаларына өзгерістер енгізу туралы бұйрық жобасын қоғамдық талқылауға ұсынған болатын. 

Жоспарға сәйкес, биыл мынадай  маңызды нысандарда қазба жұмыстары жүргізіледі:

• Сығанақ қаласының некрополі (Қызылорда облысы);
• Қаратау жартас суреттері (петроглифтер);
• Қимақ қағанаты кезеңіне жататын Байдала мен Боброво қорымдары (Павлодар облысы).