Қазақстан Республикасы жерасты суларына аса бай мемлекеттердің бірі саналады. Зерттеулерге сүйенсек, еліміздегі пайдалануға жарамды жерасты су қоры жылына 55 млрд текше метрге жуықтайды. Бұл – құрғақшылық жиілеп, климаттық өзгеріс күшейген кезеңде ерекше стратегиялық маңызға ие көрсеткіш. Барланған 456 кен орны мен 122 телімнің әлеуеті жыл сайын шамамен 16 млрд текше метр тұщы және минералдылығы төмен суды пайдалануға мүмкіндік береді. Алайда бұл мол байлық Қазақстан аумағына біркелкі тарала бермейді. Су қорының негізгі бөлігі – елдің оңтүстігі мен батысында шоғырланған. Барланған қорлардың 57 пайызын құрайтын 261 кен орны мен ондаған телім тұрақты пайдаланылып отыр. Географиялық әркелкілік су ресурстарын басқарудың маңызын арттырып, кей өңірлер үшін жерасты суын жалғыз сенімді көзге айналдырады.

1990-жылдары жүргізілген ресми есептер де жерасты суларының елдің әлеуметтік және экономикалық өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Бір жыл ішінде жер қойнауынан алынған 1,5 млрд текше метр судың басым бөлігі халықтың күнделікті ауыз суға деген сұранысын өтеуге жұмсалған. Оның едәуір бөлігі өнеркәсіптік қажеттіліктерге пайдаланылып, қалғаны суармалы егіншілік пен жайылымдарды суландыруға бағытталған. Бұл деректер жерасты суларының ауыл шаруашылығынан бастап өндіріс саласына дейінгі ауқымды жүйелердің тұрақты жұмысын қамтамасыз ететінін дәлелдейді.

Қазақстан тек тұщы суға емес, минералды суларға да бай. Барланған 45 минералды су кен орнының жылдық қоры 11 млн текше метрге дейін жетеді. Мұндай ресурстар елімізде бальнеология, санаторийлік емдеу, медициналық туризм сияқты бағыттардың дамуына зор мүмкіндік беріп отыр. Кейбір өңірлер үшін жерасты суы өмір сүрудің негізгі тірегіне айналған. Мәселен, Жаңақорған ауданының 70 пайызы ауыз суды құдықтар мен жерасты көздері арқылы алады. Бұл жағдай жерасты суларының елдің әлеуметтік тұрақтылығына және халықтың күнделікті тұрмыс сапасына тигізетін ықпалын айқын көрсетеді.

Қазақстанда стратегиялық маңызы орасан бірнеше ірі жерасты су кен орындары бар. Олар елдің демографиялық және экономикалық тұрғыдан ең серпінді аймақтарын таза сумен қамтамасыз етіп, миллиондаған тұрғынның өмір сапасын ұстап тұрған тірек жүйеге айналған. Солардың ішінде Алматы жерасты су кен орны айрықша орын алады. Минералдануы төмен, сапасы жоғары бұл су қаланың ауыз су жүйесінің негізін құрап, өнеркәсіптік кәсіпорындардың да тұрақты жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Жылдар бойы Алматының өсе түскен қажеттілігі осы кен орны арқылы өтеліп келеді. Ал Ақтөбе облысындағы Көкжиде кен орны өңірдің негізгі су артериясына айналған. Жерасты суының сапасы мен көлемі жергілікті халықты ғана емес, өндірістік аймақтарды да қамтамасыз етуге жеткілікті. Алматыдан шығысқа қарай орналасқан Талғар кен орны бүкіл Алматы агломерациясының су қауіпсіздігін бекіте түседі. Қала маңындағы қоныстардың күрт өсуі бұл кен орнының маңызын одан сайын арттырып отыр. Жамбыл облысында орналасқан Меркен кен орны аудан орталығы Меркі мен оған жақын ауылдарды ауыз сумен қамтамасыз ететін басты көз. Тау бөктеріндегі бұл табиғи ресурс өңір үшін сенімді әрі тұрақты су қоры болып саналады. Батыс өңірдегі Кеңқияқ кен орны да ерекше рөл атқарады. Ол тұрмыстық қажеттілікті өтеп қана қоймай, аймақтағы өндіріс нысандарын да техникалық сумен қамтамасыз етеді. Жерасты суының жеткілікті көлемі өңірдің экономикалық дамуын қолдайтын негізгі факторлардың бірі болып отыр. Бұл кен орындарының барлығы – Қазақстан аумағындағы су тапшылығын жеңілдететін, халықтың күнделікті тұрмысын қамтамасыз ететін және өңірлердің тұрақты дамуына ықпал ететін стратегиялық ресурстар. Су қорларының географиялық тең бөлінбеуі жағдайында олардың маңызы одан сайын артып, елдің су қауіпсіздігін сақтауда шешуші рөл атқарады.

Жерасты су қорын ғылыми негізде бағалау және оны тиімді пайдалану – Қазақстан үшін күн тәртібінен түспейтін маңызды міндеттердің бірі. Осы мақсатта елімізде алғаш рет Қазақстанның жерасты суларына арналған кешенді гидрогеологиялық атлас әзірленді. Бұл іргелі еңбекті ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің қолдауымен Сәтбаев университетінің Ахмедсафин атындағы Гидрогеология және геоэкология институтының ғалымдары дайындады. Атлас – жерасты суы туралы бұрын-соңды болмаған көлемді әрі жүйеленген ғылыми база. Онда су қорларының нақты таралу аймақтары, химиялық құрамы, қалыптасу ерекшеліктері, геологиялық ортаның экологиялық жағдайы сияқты маңызды ақпараттар жинақталған. Сонымен бірге топырақ суларының режимі, минералды және өндірістік маңызы бар жерасты су көздерінің сипаттамасы, су ресурстарымен қамтамасыз етілу көрсеткіштері толық қамтылған. 

Қазақстанның жерасты сулары – елдің стратегиялық маңызы бар табиғи қоры. Бұл байлық миллиондаған тұрғынның ауыз суға деген сұранысын өтеп қана қоймай, ауыл шаруашылығы, өндіріс және өңдеу салаларының тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Құрғақшылықтың күшеюі, климаттық өзгерістер және трансшекаралық өзендерге түсетін жүктеменің артуы жағдайында жерасты суының рөлі бұрынғыдан да маңызды бола түсті. Мұндай кезеңде бұл ресурсты ғылыми тұрғыдан зерттеу, қорын дұрыс бағалау және тиімді пайдалану – елдің су қауіпсіздігін сақтаудың негізгі алғышарты. Елдің қойнауында жатқан тұщы су – тек ресурс емес, табиғаттың бізге аманаттаған асыл қазынасы. Оны ұқыпты пайдалану, қорын сақтау, ластанудан қорғау – келешек ұрпақ алдындағы үлкен міндет. Жерасты суын тиімді басқару арқылы Қазақстан су тапшылығына байланысты қауіптерді азайтып, экологиялық тұрақтылықты нығайта алады.