Ол жарты ғасырдан астам уақытын қазақ шипагерлігін зерттеуге, жүйелеуге және патенттеуге арнап, ұлттық медицинаның ғылыми негізделген тұғырын қалыптастырған тұлғалардың бірі саналады.

Қазақ емшілігі – Қытайда ресми мойындалған ұлттық медицина

Қытай Халық Республикасында дәстүрлі медицинаның жеті бағыты ресми мойындалған: қытай, тибет, моңғол, ұйғыр, хмонг (мяо), корей және қазақ емшілігі. Бұл мемлекеттік деңгейде статусы бар жүйе.

Шыңжаң өңірінде қазақ емшілігін дамытуға бағытталған ауқымды инфрақұрылым қалыптасқан:

қазақ медицинасын негіз еткен 20-дан аса аурухана,бірнеше ғылыми-зерттеу орталығы,Шыңжаң медицина университеті мен Алтай аймақтық Медицина колледжіндегі «Қазақ емшілігі» мамандығы,ұлттық медицинаға арналған клиникалар мен емдеу орталықтары.

Бұл қазақ емшілігі тек этнографиялық жәдігер емес, мемлекеттік қолдауға ие халықтық медицинаның толыққанды тармағы екенін көрсетеді.

400 жылдық емшілік әулет және 56 жылдық тәжірибе

Мәулішәріп Қапанұлы әулетіндегі халық емін жалғастырған жетінші ұрпақ.

Емшілік ілімін 8 жасынан бастап меңгерген;Шыңжаң медицина университетін үздік бітірген;80-ге жуық емдеу тәсілін зерттеп, оның 43-ін патенттеген;839 түрлі дәрілік өсімдіктің қасиетін игерген;көптеген дәстүрлі әдістерді ғылыми айналымға қайта енгізген.

Ұрпақ сабақтастығы арқылы жеткен білім жүйесі қазақ шипагерлігінің өзіндік мектебі ретінде қалыптасқан.

Тамыр ұстау – қазақ медицинасының диагностикалық өзегі

Қазақ емшілігіндегі диагноз қою тәсілдерінің ішіндегі ең көне әрі күрделі әдіс – тамыр соғысын ұстау.

Шипагерлік дәстүрде тамырдың:

соғу қарқыны,тереңдігі,кернеуі,жылдамдығы,«қалқыма», «кернеу», «шөкпе» секілді сипатты көріністері ағзадағы қалыптан ауытқуларды анықтайтын белгі саналады.

Дәстүрлі қытай және тибет медицинасындағы пульстік диагностикамен ұқсастығы болғанымен, қазақ тәжірибесінде 62 түрлі тамыр райы ажыратылады. Бұл – қазақ медицинасындағы физиологиялық байқаулардың тереңдігін көрсететін бірегей жүйе.

Дәрілік өсімдіктерден жасалған тосап пен бұлау: қазақ фитофармациясы

41 түрлі тосап – күрделі табиғи дәрілік құрамы

Ұлт емшісінің ең үлкен еңбектерінің бірі – өсімдіктердің емдік қасиеттерін жүйелеу арқылы 41 түрлі тосап,16 түрлі бұлау әзірлеу әдістемесін қалыптастыруы.

Тосап – 80-ге дейін өсімдік қосылатын, түрлі сұйықтықтармен (бал, сүт, май, су) араластырылып дайындалатын қою дәрілік масса.

Қазақ шипагерлері тосапты:

ас қорыту бұзылыстарында,тыныс алу ауруларында,буын, жүйке, қан айналымы мәселелерінде кең қолданған.

Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының «Шипагерлік баянында» да дәл осындай көп құрамды дәрілер сипатталғаны белгілі.

Бұлау – табиғи физиотерапияның қазақша түрі

Бұлаудың 16 түрі бар: тас бұлау, от бұлау, шөп бұлау, қуырма бұлау, бу бұлау және т.б.

Бұл тәсіл қазіргі физиотерапиядағы жылумен емдеу, аромабу, компресс сияқты әдістермен ұқсас.

Емші атап өтетін маңызды жайт:

қазақ емшілігіне спирт жағып өртеп емдеу жатпайды;тоқтау суға жуыну да дәстүрге қайшы.

Бұл ғылыми тұрғыдан да негізді, себебі спиртті жағу теріні күйдіріп, инфекция қаупін арттырады.

Қан алу тәсілдері – халық медицинасындағы көне тәжірибе

Бұл ем шаралары қазақ емшілігінде ағзаны артық қаннан, ірің мен сарысудан, суық пен бөгелген сұйықтықтардан арылтуға бағытталған дәстүрлі тазарту әдістері ретінде қолданылады.

Ол төрт аймақта жүргізіледі:

маңдай,мұрын қуысы,тіл асты мен жұтқыншақ,арқа, бел, мойын.

Бұл әдіс ислам медицинасы мен түркі халықтарының емшілік дәстүрлерімен сабақтас. Емші күміс қандауыр қолданады. Оның микробқа қарсы қасиеті көне дәуірден белгілі.

Оташылық және сүйек салу: қазақ халық хирургиясы

Мәулішәріп Қапанұлы сүйек салудың бірнеше әдісін патенттеп, ғылыми айналымға қайта әкелген.

Дәстүрлі тәжірибеде:

жаншылған сүйекті ботаның жас жілігімен толықтыру,асық жіліктің орнына таутекенің асық жілігін қолдану,сүйекті «қалыпқа» салу сияқты ерекше хирургиялық тәсілдер болған.

Археологиялық және этнографиялық зерттеулерде қазақ, қырғыз, моңғол халықтарында сүйек салу өнерінің жоғары дамығаны дәлелденген.

Обырды емдеу рецебі: халықтық тәжірибе және ғылыми түсініктеме

Емші өз тәжірибесінде дәрілік өсімдіктер арқылы онкологиялық сырқаттарға көмектесетін әдіс жасағанын, оны патенттегенін айтады.

Ашық ғылыми түсіндірме:

әлемдік медицинада обырды толық емдейтін әмбебап шөп немесе тәсіл дәлелденбеген;дәстүрлі фитотерапия кей жағдайда иммунитетті қолдап, асқынуларды азайтуға көмектесуі мүмкін;дәрілік өсімдіктер химиотерапияны алмастырмайды;халықтық ем тек толыққанды медициналық бақылаумен қатар қолданылуы тиіс.

Бұл түсініктеме ұлттық дәстүрді қадірлей отырып, ғылыми қауіпсіздік талаптарын ескеру мақсатында беріліп отыр.

Қазақ емшілігі ұлттық мәдениеттің материалдық емес мұрасы ғана емес, дәстүр мен тәжірибенің, табиғат пен даналықтың тоғысуы. Мәулішәріп Қапанұлы мұрасы қазақ шипагерлігінің ғылыми жүйеге айнала алатынын, емшілік тәжірибенің ұрпақ сабақтастығы арқылы сақталғанын дәлелдейді.