Адамзат тарихында таулар әрдайым ерік-жігердің, батылдықтың әрі шексіз тәуекелдің символы саналады. Биік шыңдар адамды өз мүмкіндігін сынауға, табиғатпен бетпе-бет келуге жетелейді. Алайда ең асқақ таулар кейде орындалған арманның емес, аяқталмай қалған тағдырдың үнсіз ескерткішіне айналады. Әсіресе Эверест пен Гималай сілемдерінде шыңды бағындыра алмаған альпинистердің мәйіттері ондаған жыл бойы сол күйі қалып қояды. Олар уақыт өте келе мұзға сіңіп, жол бойындағы өзгермейтін нүктеге айналады. Бұл көрініс адам ерік-жігерінің қаншалықты мықты болғанымен, табиғат алдында оның мүмкіндігі шектеулі екенін айқын аңғартатын секілді.
Биік тауларда, әсіресе теңіз деңгейінен 8 мың метрден жоғары аймақ «өлім аймағы» деп аталады. Бұл белдеуде ауадағы оттегі мөлшері қалыпты жағдаймен салыстырғанда бірнеше есе аз. Мұнда әрбір қадам, әрбір тыныс үлкен күш пен төзімділікті талап етеді. Адам тез әлсіреп, ойлау қабілеті төмендейді, қозғалыс баяулайды. Осындай жағдайда қаза тапқан адамды төменге түсіру – тірі қалған альпинистер үшін аса қауіпті әрі көбіне мүмкін емес міндет. Бір мәйітті эвакуациялау үшін бірнеше адамның күші қажет, ал биіктікке тән қатты суық, күтпеген дауыл, мұзды әрі тік бедер бұл әрекетті одан сайын күрделендіреді. Көп жағдайда эвакуацияға шыққан адамдардың өз өміріне қауіп төнеді. Сондықтан альпинизмде жазылмаған заң бар. Бұндай биіктікте әркім ең алдымен өзінің тірі қалуын ойлауы керек. Сол себепті көптеген альпинистердің мәйіті тауда сол күйі қалып, табиғаттың қатал шарттарын еске салатын үнсіз белгіге айналады.
Эверест шыңына апаратын негізгі бағыттарда ондаған адамның мәйіті бар екені ресми деректерде бірнеше рет айтылған. Уақыт өте келе олардың кейбірі альпинистер арасында бейресми атауға ие болып, жол бойындағы үнсіз бағдарға айналған. Солардың ішіндегі ең танымалы – Green Boots («Жасыл етік») деп аталып кеткен мәйіт. Бұл – 1990-жылдары Эверестте қаза тапқан альпинист. Оның жасыл түсті альпинистік етігі қар мен мұздың арасынан анық көрініп тұрғандықтан, ұзақ жылдар бойы шыңға шығатындар үшін көзге үйреншікті нүктеге айналды. Көптеген альпинистер өз жолын сипаттағанда «жасыл етіктен өттік» деп айтып, биіктіктің қауіпті белдеуінен өткенін білдірген.
Тауда қалған ең ауыр тағдырлардың тағы біреуі америкалық альпинист Франсис Арсентьевке қатысты. Ол 1998 жылы Эверест шыңына қосымша оттегісіз көтерілген алғашқы америкалық әйел ретінде тарихқа енді. Алайда ол қайтар жолда қатты әлсіреп, суық пен оттегінің жетіспеуі салдарынан қаза тапты. Франсис Арсентьевтің денесі ұзақ жылдар бойы альпинистер жүретін бағытта сол күйі қалды. Ақ қардың үстінде қозғалмай жатқан бейнесі үшін оны бейресми түрде «Ұйықтап жатқан ару» деп атап кеткен. Оның мәйіті көптеген альпинистер үшін моральдық сынаққа айналып, таудағы адамгершілік, жауапкершілік туралы ауыр ой салды. Тек жылдар өткен соң ғана арнайы ұйымдастырылған экспедиция оның денесін көзден тасалап, таудың беткейінен алып тастады.
Эвересттің солтүстік беткейінде орналасқан аумақ альпинистер арасында бейресми түрде «Кемпірқосақ аңғары» деп аталады. Бұл атау жер бедеріне немесе табиғи құбылысқа емес, сол жерде жатқан альпинистердің түрлі түсті арнайы киіміне байланысты шыққан. Қызыл, сары, көк түсті қорғаныш киімдер қар мен мұздың арасында айқын көрініп тұрады. Аталған аймақ Эверестке шығатын солтүстік маршруттың ең қауіпті бөліктерінің бірі саналады. Көптеген альпинистер дәл осы тұста әлсіреп, қозғала алмай қалады немесе қайтар жолда қаза табады. Ресми деректерге сәйкес, бұл жерде ондаған адамның денесі бар. Олардың басым бөлігі 1990–2000 жылдары Эверестке көтерілген тәжірибелі альпинистер.
Мұндай жағдайлар тек Эверестке ғана тән емес. К2, Аннапурна, Нангапарбат секілді аса қауіпті шыңдарда да альпинистердің мәйіттері сол күйі қалып қойған. Әсіресе К2 шыңы өлім көрсеткіші ең жоғары таулардың бірі саналады. Мұнда ауа райы қысқа уақытта күрт өзгеріп, күшті жел мен қарлы боран басталады. Тік жартастар, мұзды қабырғалар мен жиі болатын көшкіндер альпинистердің қозғалысын барынша қиындатады. Осындай жағдайларда қаза тапқан адамдарды эвакуациялау көбіне мүмкін емес.
