Шәмші Қалдаяқов 1930 жылдың 15 тамызында қазіргі Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылында дүниеге келген. Әкесі Қалдаяқ (шын аты - Әнәпия) ұл туса Жәмшид патшаның атын қоям деп жүргенде түс көреді. Түсінде ұлының айдын көлде аққу құс болып жүзіп жүргенін көріп, жақсыға жориды. Созақтың той-думанының көркі де Қалдаяқ пен Сақыпжамал еді. Олар әуелетіп ән салғанда жиылған жұрт бірге қосылып, ортақ қуаныштың көрігін қыздыратын. Өз кезінде Шәді төренің ұстаханасы болған жерде Қалдаяқ ауыл шаруашылығына қажет құрал-саймандарды жасап, шеберлігімен ауылдастарының сый-құрметіне бөленген жан еді. 

Сөйтіп, айы-күні жетіп Сақыпжамал босанып, сәби жарық дүниеге келіп есімін Жәмшит қояды.

Бала анасының әлдиін тыңдамаса ұйықтамайды. Анасы Естайдың «Қорланын» ыңылдап айтып отырып тербеткеннен бе, Шәмшінің өмір бойы сүйіп айтатын әні «Қорлан» болыпты...

Оқи отырыңыз: Бір әннің тарихы: «Әнім сен едің»

Шәмші мектеп жасында әкесінің домбырасын ұстап, сырнайын тартып жүрді. Ауылға келген сыган жігітінен мандолина сатып алды.

Бала кезінен әкесінің әперген патифонынан Күләш Байсейітованың жүрек толқытып, сезім тербейтін күміс дауысын тыңдап, жаны жадырады. Қолына мандолинасын алып сол әуенге ілесті. Естіген сайын бойы балқыды. Сөйтіп, Латиф Хамидидің «Бұлбұл» әнін мектеппен қоштасу кешінде мандолинамен орындап, ауылдастарының алдында мерейі өсті.

Шәмші бірден өнер жолына түскен жоқ. Әуелі Қапланбектегі зооветтехникумды бітірсе, кейін Сахалиндегі әскери училищені, елге келген соң Ташкент қаласындағы Хамза Ниязи атындағы музыка училищесін, содан соң Қазақтың Құрманғазы атындағы консерваториясының композиторлар дайындайтын факультетінде оқыған. Әлдебір себептермен Шәмші диплом ала алмай қалғандықтан өмірінің соңына дейін әуесқой сазгерлер қатарында жүрді. 

Шәмші Қалдаяқов консерваториядан бірнеше рет шығарылды. Кейіннен қайта оқуға қабылданғысы келгенімен ештеңе  шықпады. Осы уақыт ішінде Шәмші  С.М.Киров атындағы ҚазМУ журналистика факультетінің екі курсында білім алды. Қазақстанның Халық әртісі атағы оған қайтыс болардан екі ай бұрын – 1991 жылы берілді. 

Өткен ғасырдың 90-жылдарының басында композитор қатты ауырып, ауруханада жатты, оған әріптестері жиі баратын. Композитордың замандастары сол күндері оған Әсет Бейсеуов, Мыңжасар Маңғытаев және басқалар келгенін айтты. Олар "Менің Қазақстаным" еліміздің Әнұранына айналуы тиіс екенін айтқан. 

Айтпақшы, ән композитор қайтыс болғаннан кейін он төрт жыл өткен соң ғана әнұранға айналды. Қалдаяқов деген тегіне байланысты бірнеше аңыз бар. Бұл туралы оның ұлы Мұхтар Қалдаяқов былай дейді: «Бұл тағы бір отбасылық аңыз. Жәмшидтің (бұл туған кезде берілген композитордың толық аты-жөні) аяғында мең болды, ал үйде оны қалдаяқ деп еркелетіп атаған. Жасөспірім кезінде ол зауыт-фабрика мектебінен қашып кеткеннен кейін, ата-анасы жігіттің оқуға мәжбүрлі түрде оралуын талап етеді. Бірде Шәмші учаскелік полициядан қашып, ешкім көрмейтін жерге тығылады. Сондықтан жігітті Қапланбек зооветеринарлық техникумына жіберді. Онда оған Домбаев деген туғандағы тегінің орнына Қалдаяқов деген жаңа құжаттар жасалды. Туған күн ретінде Шәмші 15 тамызды атады, өйткені бұл күні Наполеон дүниеге келді. Дегенмен композитор күзде дүниеге келді және өмір бойы өзінің туған күнін жазда емес, жаңа жылға жақындап қалғанда тойлататын». 

Композитордың есімімен байланысты бірнеше қызықты деректер ұсынамыз: 

Дінмұхамед Қонаев 1969 жылы Францияға ресми сапары кезінде президент Шарль де Голльден Қалдаяқовтың бар екендігін білген. Көп ұзамай Қонаевтың өкімімен Қалдаяқовқа Алматы қаласындағы Ленин даңғылындағы (қазіргі Алматы қаласындағы Достық даңғылы) жаңа үйдегі үш бөлмелі пәтердің кілті табысталды;

1992 жылдан бастап жыл сайын Шәмші Қалдаяқов атындағы республикалық байқау-фестивалі өткізіледі, ол қазір Шәмші Қалдаяқов атындағы "Менің Қазақстаным" Халықаралық әндер фестиваліне айналды;

Қалдаяқов атындағы көшелер: Алматы (бұрынғы "8 наурыз"), Ақтөбе, Шымкент және Астана қалаларында бар;

2006 жылы Шымкент қаласында өзінің аты қойылған көшеде ескерткіш орнатылды;

2010 жылы Шәмші Қалдаяқовтың 80 жылдық мерейтойына орай Шымкент қаласының орталығында "Шәмші әлемі" кешені салынып, тағы бір жаңа ескерткіш ашылды;

Ақтөбе облысының Қарғалы ауданындағы Шәмші Қалдаяқов ауылы (2007 жылға дейін Александровка) Шәмші Қалдаяқовтың есімімен аталды;Қалдаяқовтың есімімен Шымкенттегі Оңтүстік Қазақстан облыстық филармониясы, Түркістан облысы Шәуілдер ауылындағы музыка мектебі аталды;

1991 жылы Каялдаков туралы "Жылдарым менің, жырларым менің" деректі фильмі түсірілді (реж. Тілеген Ахметов);

2019 жылы Алматыда Шәмші Қалдаяқовқа ескерткіш ашылды.Шәмшінің ұлы Мұхтар Қалдаяқов скрипкада ойнайды. Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында дирижер. Ал Шәмшінің екінші ұлы пианинода ойнайды. Шәмші Қалдаяқов 1992 жылы 29 ақпанда Алматыда қайтыс болды. Көзі тірісінде Қалдаяқов партия идеологтары тарапынан қоғамға қауіпті деп санайтын әндері үшін билік тарапынан өте ұзақ уақыт бойы қысымға ұшырады. 1974 жылы ол Алматыдан кетуге мәжбүр болды, ол тек 18 жылдан кейін ғана орала алды.

Шәмші Қалдаяқов 300-ден астам ән жазды. Ең алғашқы "Ақ келес" әнін Қапланбек атындағы Мал шаруашылығы және ветеринария техникумында оқып жүрген кезінде жазған. "Дүнген қыз" әні дүнген ауылында тұрған кезінде кездескен қызға арналған.