Бөлісу
Алаш тарихы туралы сөз болғанда Семейде құрылған Алашорда және Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы төңірегіндегі ірі саяси арна алға шығады. Ал Алашорданың батыс бөлімі көп жағдайда үстірт айтылып, кейде тіпті жаңсақ пайымдармен шектеліп жатады. Тарихшы, алаштанушы Дәметкен Сүлейменовамен болған сұхбаттың өзегі де осы тұсқа келіп тіреледі: Батыс Алашорда – Алаш қозғалысының шеткері бір бұтағы емес, азамат соғысының ең аумалы-төкпелі кезеңінде ұлттық құрылымды сақтап қалуға ұмтылған, өз тактикасы мен саяси есебі бар айрықша бөлім. Ғалымның пайымынша, бұл тақырып ұзақ жылдар бойы зерттеусіз қалды, ал архивтерде жатқан талай құжат әлі күнге дейін толық ғылыми айналымға енген жоқ.
«Тарих söile» YouTube жобасының кезекті қонағы – тарихшы, алаштанушы ғалым Дәметкен Сүлейменовамен болғансұхбатымызда ХХ ғасыр басындағы ұлт тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі – Алаш қозғалысы, әсіресе көп зерттеле қоймаған осы бір Алашорданың батыс бөлімі туралы тың деректер айтылады. Ғалым өз зерттеулеріне сүйене отырып, Батыс Алашорда үкіметінің құрылуы, Ойыл уәлаятының пайда болуы, Жаһанша және Халел Досмұхамедовтердің саяси қызметі, сол кезеңдегі күрделі геосаяси жағдай мен азамат соғысы жылдарындағы Алаш қайраткерлерінің ұстанымы жөнінде кеңінен әңгімеледі. Сонымен бірге сұхбатта архив құжаттары, ұзақ жылдар құпия сақталған деректер, әлі толық ақталмаған Алаш офицерлері, сондай-ақ Жаһанша Досмұхамедовтің өмірі мен қызметіне қатысты тың мәліметтер сөз болады. Дәметкен Сүлейменованың айтуынша, Алаш қозғалысының тарихы әлі толық зерттеліп болған жоқ. Көптеген құжаттар архивтерде сақтаулы, ал кейбір деректер тек соңғы жылдары ғана ғылыми айналымға ене бастады.