«Бүгінгі күнді түсініп-түйсіну үшін де, болашақтың дидарын көзге елестету үшін де кешегі кезеңге көз жіберуіміз керек»
Н. Ә. Назарбаев

Мәдени серуен: Ұлттық сурет галереясындағы «Қазақ әлемі» залы

5033
Мәдени серуен: Ұлттық сурет галереясындағы «Қазақ әлемі» залы
Галереяның осы залы бабаларымыздың зердесінің тереңдігі, даналығын көрсетеді. Көрмеге зергерлік бұйымдар, XVIII-XX ғасырлардағы қазақ халқының тұрмысын сипатайтын заттар қойылды.

«Астана» ұлттық сурет галереясында зал деп аталатын бірнеше тұрақты көрме жұмыс істейді. Ашылған кескіндеме, графика және мүсін залдары жайлы жазып өткенбіз. Бүгін «Қазақ әлемі» көрмесі туралы айтып бермек. 

b61ccff640eb33fbce7c93992dbfd560.jpg

Қазақтардың қолданбалы өнерінің мұрасын зерттеуде саяси ғылымдар докторы, белгілі саяси қайраткер, ҚР Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетовтың жинақтамасы үлкен орын алады. Қазақ халқының тарихы, ұлттық дәстүрлері, қолданбалы өнеріне деген қызығушылығының арқасында 25 жылдың ішінде көнеліктің көптеген әдемі заттарын жинады. Тіпті жиналған көне заттардың көрмесін ұйымдастыруға болады. 

Жинақтама экспозициялық залды екі дербес бөлікке бөледі. Оның бірінде XVIII — XX ғасырдың басындағы Орталық Азияның әртүрлі аймақтарында (Қырғызстан, Өзбекстан, Иран, Қытай, Моңғолия, Кавказ) өмір сүрген әйелдердің зергерлік бұйымдары экспозицияға қойылды. 

232094192a1e53fbc29b03b545107934.jpg

4754d2178bb0a4efb17e57bc57bd62d2.jpg

081ef02f606de0af36836ea2907966c4.jpg

39d05672efda7d0a985875c5eceb3311.jpg

202594bd2716aed9f1ce58715a0657ff.jpg

XIX-XX ғасырлардағы әйелдердің әшекей бұйымдары, Тәжікстан, Өзбекстан

Экспозицияның басқа бөлігі зергерлік өнердің және әшекей бұйымдарды тағу дәстүрлерін көрсетеді. Қымбат әшекей бұйымдарға мұқият қарасақ, олардың стиліндегі елеулі айырмашылықтар көзге түседі. Осындай өзгешеліктер бұйымның жасалу орнына байланысты болады. Ақмола, Алматы, Торғай, Жезқазған, Қызылорда облыстарының және Жетісу ауданының бұймдары көрмеге келушілерді қызықтыра алады. 

fb4764c146423dbaf9a9cd5a7d6210f2.jpg

Жүзіктер 

120ed356733ca4a76f68ae2a933cd226.jpg

f8451480945c774ff5c601eaf85369b3.jpg

Сырғалар 

08aab1525f10703f397badd9660a1f8a.jpg

Құдағи жүзік. Екі жастың қатар тұрған қос балдақ, сақина тәрізді қартайғанша бірге өмір сүруін тілейтіндігінің белгісі ретінде сыйға тартады.

2cf16387f19f8a22af91d882accb2992.jpg

e128a14bb80ce1c14bacdcd949f2016c.jpg

Қос білезіктер. Ер адам үйлену тойынан кейін өз жұбайына қос білезікті кигізеді. 

Әртүрлі елдер, халықтар, мәдениеттер, дәуірлердегі әшекей бұйымдарының сан түрлілігі  көрмеге келушілерді таңқалдырады. XIX ғасырдағы қазақ пен өзбек, түрік бұйымдарының ұқсастығын байқайсыз. Сонымен бірге, халықтардың әсемділік мәселесіне деген көзқарастары әртүрлі болады. Қазақ, өзбек, қырғыз зергерлік өнерлерінің мыңжылдық тарихы бар. Бұйымдардың зергерлік қызметтері бірдей болған: қорғау, тазалау, әшекерлеу. Дегенмен, қазақ әйелдерінің зергерлік бұйымдары ерекше көрікті болып көрінеді. Қазақ зергерлері бабалардың даналығын металлға беріп, бұйымдардағы оюлар арқылы қазақ әйелдерінің сұлулығын көрсеткен.

7b47a3e46d4d7dc222eb80c8d5c0db01.jpg

Қазақ әйелдерінің әшекей бұйымдары 

6dc71dd1ed36480b2c8f3b2f9bc31e01.jpg

9a5f60d60000a81df275f648943e7b38.jpg

Зергерлік бұйымдардың бай топтамасынан басқа, экспозицияға хандардың мөрлері, түймелер, қарсы ілгектер, гигиеналық бұйымдар жиынтығы, парфюмериялық құралдар, ер киімінің жинақталымдары, тұрмыс заттары мен ат әбзелдері қойылған. «Қазақ әлемі» залы кеңестіктен кейінгі кеңістікте теңдесі жоқ жинақтама болып табылады. 

Зергерлік бұйымдар – бұл біздің төл тарихымыз бен мәдениетіміздің көрінісі, бұл ғасырлық қолтаңбасы бар бұйымдар, оларды сонау ата-бабаларымыз пайдаланған. Ал ауқатты отбасынан шыққан әйелдің әшекейлерінде бағалы тастардан көз салынған алтын әшекейлер көп кездеседі. Олар күрделі көркемдік шешімдерімен, техникалық жағынан мінсіз орындалуымен ерекшеленеді.

9601686f3599998af3e348b6cc9366ae.jpg

Түймелер жиынтығы

4cc49522921e4ff18e8a7eccee8ea447.jpg

Қарсы ілгектер

8434ca90c5ba042da55385148914155b.jpg

Сөмке, тарақ, қобдиша, түймелер 

2b717aa01e1403863d5c2a71db252670.jpg

Ер адамдардың белдіктері

Фотосуреттердің авторы: Алена Демченко