Thu, 23 Jul 2026 08:12:24 +0500 Қазақстанның басты тарихи порталы: сайттағы ең қызықты тарихи мақалалардың таңдауы https://e-history.kz/media/images/history_default.png https://e-history.kz/media/images/history_default.png kk 60 https://e-history.kz/kz https://e-history.kz/kz/news/show/50001812 Қазақ музыкасының алтын қорына енген «Қарлығаш» – бірнеше буынның сүйікті әніне айналған лирикалық туынды. Жеңіл қалықтаған әуені мен нәзік сөзі өзара табиғи үйлесім тапқан. Ал көпшілікке кеңінен тараған бұл әннің арғы жағында шынайы махаббат оқиғасы жатыр. Wed, 22 Jul 2026 11:02:35 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001811 Тұзды көлдер адамзат тарихында ертеден бері ерекше орын алып келеді. Олардың кейбірі табиғи ерекшелігімен, енді бірі минералды құрамымен, тағы бірі айналасындағы тіршілік әлемімен танымал. Жер шарындағы мұндай көлдердің ішінде Иордания мен Израиль арасындағы Өлі теңіз, АҚШ аумағындағы Ұлы Тұзды көл, Джибутидегі Ассаль көлі сияқты су айдындары бар. Wed, 22 Jul 2026 10:39:23 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001806 Бөкей Ордасына сапарымызды әрі қарай жалғастырамыз. Бұл жолғы аялдамамыз – Хан Ордасы ауылынан шамамен төрт шақырым жердегі Хан қорымында орналасқан Жәңгір хан кесенесі. Маңғыстаудың ақ ұлутасынан бой көтерген биік күмбезді құрылыс бүгінде Бөкей Ордасының тарихын танытатын маңызды мемориалдық нысандардың бірі саналады. Кесене орналасқан қорымда Жәңгір ханның отбасы мүшелері мен жақын туыстары жерленген, ал оның маңында күйші Дәулеткерей Шығайұлы мен ғалым-этнограф Мұхамед-Салық Бабажановтың кесенелері тұр. Tue, 21 Jul 2026 10:06:56 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001805 Абай қалдырған сарқылмас қазынаға терең бойлаған сайын, Абай ілімінің шексіздігі мен тереңдігі таң қалдырып, өзіне баурап-тартып, қанша уақыт өтсе де өзектілігін жоймайтын, ұрпақтан-ұрпаққа қастерлеп жеткізетін білім екенін бар болмысыңмен ұғына түсесің. Тіршіліктің қай саласынан да өзекті жауап таба алатын дана ойшылдың еңбектері барлық тақырыпты қамтыған тәрбиелік шығармалар. Әр сөзі ғибрат! Бүгінгі тақырыбымда Абай шығармашылығының ішінен тек бірнеше қара сөздеріне сүйене отырып, ойшылдың толық адамдық, кемел мұсылмандық сипатына ғана тоқталмақпын. Mon, 20 Jul 2026 15:30:47 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001802 Назарларыңызға сегізінші айда тойланатын мерейтойлар мен кәсіби мерекелер тізімін ұсынамыз. Mon, 20 Jul 2026 10:18:27 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001800 Саяси қуғын-сүргін құрбандары мен желтоқсаншыларды ақтау жолындағы мемлекеттік бастамалардың басы-қасында болып, тарихи әділдік жолында еңбек еткен мемлекет және қоғам қайраткері Сабыр Қасымов өзінде сақталған құжаттарды ҚР Президенті Архивіне тапсырды. Енді келешекте қайраткердің жылдар бойы жинақтаған, тарихи кезеңдерден сыр шертетін құжаттық мұрасы зерттеушілер үшін қолжетімді болады. Fri, 17 Jul 2026 15:46:11 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001799 ХХ ғасырдың басында қазақ даласында ұлттық баспасөз қарқынды дамып, халықтың саяси санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Сол кезеңдегі тағдырлы басылымдардың бірі – «Ұран» газеті. Бұл газет Алаш қайраткерлерінің ұлт азаттығы, ағарту және ел бірлігі жолындағы идеяларын халыққа жеткізген рухани мінберге айналды. Fri, 17 Jul 2026 11:14:25 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001798 1936 жылы 17-26 мамыр аралығында Мәскеуде Қазақ мәдениетінің онкүндігі өтті. Бұл шара қазақ халқының өнері мен мәдениетін бүкіл Кеңес Одағына танытқан тарихи оқиға болды. Онкүндік қазақ мәдениетінің дамуына жаңа серпін берді. Осындай ірі шараны ұйымдастыруда шешуші рөл атқарған тұлға, Жабасақтың тумасы – Темірбек Жүргенов. Шараның ұйымдастырылуы мен оның жоғары деңгейде өтуіндегі сол жылдары Халық ағарту комиссары болған Темірбек Қараұлы Жүргеновтің зор еңбегін атап өтуге болады. Сонымен қатар осы мәдени шараға барған Аққұмның перзенті Әлім Алматтың естеліктеріне тоқталып, шынайы тарихи бағасын беруге тырысамыз. Fri, 17 Jul 2026 10:37:13 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001797 Мақал-мәтел – әрбір ұлттың жеке тарихи жадысы, өткені, келешегі. «Қазақша-кәрісше сөздік» (카자흐어-한국어 사전, 2006) еңбегінен қазақ тіліндегі бірнеше мақал-мәтелдің корей тіліне мағыналас, кейде сөзбе-сөз аударылған нұсқаларын ұсынамыз. Төмендегі мақал-мәтелдердің барлығы адамның мінез-құлқына байланысты арнайы таңдалып алынды. Thu, 16 Jul 2026 15:49:22 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001796 Тарих - ұлт жадына сақтайтын, өткен мен бүгінді байланыстыратын маңызды құндылық. Тарихта кішігірім бұрмалаушылықтың әсері бүкіл ұлттық құндылықтарымыз, салт-дәстүріміз, әдет-ғұрпымыздың тамырына балта шауып, кешегі өткен өмірімізді өз қолымызбен жою болып саналады. Кейбір кездері тарихта қатты бұрмалаушылық болып, түрлі пікірлер айтылып жүр. Әсіресе, белгілі бір аймақтың, белгілі бір тұлғалардың өмірбаяны мен шыққан тегі, туған жері туралы нақты деректерді жасырып, халыққа шынайы ақпарат көздері жетпей жатыр. Сол тарих тасасында біраз уақыт бұрмаланып келген тұлғалардың бірі, қазақтан шыққан тұңғыш кәсіби скрипкашы – Әлім Алматтың өмірбаяна қатысты нақты тарихи деректерге негізделген бұлтартпас шындықты осы мақаламызда жеткізетін боламыз. Thu, 16 Jul 2026 14:59:19 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001795 Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты шешуші кезеңге жетті. Алғашқы жартылай финалда Испания құрамасы Францияны 2:0 есебімен жеңсе, екінші кездесуде Аргентина Англиядан 2:1 есебімен басым түсіп, қатарынан екінші рет финалға жолдама алды. Енді Испания мен Аргентина 19 шілдеде АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы New York New Jersey Stadium аренасында әлем чемпионы атағын сарапқа салады. Матч жергілікті уақытпен сағат 15:00-де, Қазақстан уақытымен 20 шілдеге қараған түні сағат 00:00-де басталады. Ал жартылай финалда жеңілген Франция мен Англия 18 шілдеде Майамидегі Hard Rock Stadium алаңында үшінші орын үшін кездеседі. Бұл ойын Қазақстан уақытымен 19 шілде күні сағат 02:00-де өтеді. Thu, 16 Jul 2026 11:05:12 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001794 ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин Қазақстан тарихының академиялық басылымын әзірлеу жөніндегі Редакциялық алқаның қорытынды отырысында көптомдықты әзірлеу барысында 5 мыңнан астам архивтік материал пайдаланылғанын атап өтті. Wed, 15 Jul 2026 18:21:14 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001793 ҚР Президенті Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин Қазақстан тарихының көптомдық академиялық басылымын әзірлеу жөніндегі Редакциялық алқаның қорытынды отырысында отандық тарихшылардың ортақ жұмысын ұлттық жобаға пара-пар үлкен еңбек деп бағалады. Wed, 15 Jul 2026 18:19:44 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001792 Елордада белгілі заңгер, қоғам қайраткері, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның Жобалық кеңсесінің басшысы, «Қаһармандар» қоғамдық қорының президенті Сабыр Ахметжанұлы Қасымовтың 75 жылдығына арналған республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Wed, 15 Jul 2026 10:28:32 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001791 Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында Қазақстан аспанында негізінен кеңестік Ан, Ил, Ту және Як ұшақтары ұшса, бүгінде жолаушылар Boeing 787, Boeing 737 MAX, Airbus A321LR тәрізді жаңа буын лайнерлерін күтетін деңгейге жетті. 2025 жылы қазақстандық әуе компаниялары 15,4 миллион жолаушы тасымалдаған. Ал 2026 жылдың алғашқы төрт айында отандық тасымалдаушылардың қызметін 4,6 миллион адам пайдаланған. 2026 жылғы мамырда коммерциялық әуе тасымалдарына тартылған қазақстандық ұшақтардың жалпы саны 111-ге жетті. Бұл көрсеткішке жолаушылар лайнерлерімен бірге чартерлік, іскерлік және арнайы мақсаттағы коммерциялық әуе кемелері де кіреді. Қазіргі таңда Қазақстанның қарапайым жолаушыларға билет сататын негізгі тасымалдаушыларының қатарында Air Astana, FlyArystan, SCAT, Vietjet Qazaqstan, «Оңтүстік аспан», «Жезқазған-Эйр» және «Жетісу» бар. Tue, 14 Jul 2026 12:08:27 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001790 Кейде бір адамның өмірбаяндық деректің бұрмалануы тұтас тарихи шыңдықтың кемескіленуіне себеп болады. Осы мақалада белгілі бір мемлекет және қоғам қайраткері, тау тұлғаның туған жеріне қатысты қате мәлеметтерді нақты архивтік деректер негізінде саралап, нақты деректер арқылы оның шынайы туған жерін анықтап көрсетеміз. Бұл тарихи зерттеуіміз әділдікті қалпына келтіруге және құжатпен дәлелденген ақиқатты оқырман назарына ұсынуға бағытталған. Tue, 14 Jul 2026 10:05:49 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001789 Бұл жәдігер шамамен XVIIІ ғасырдың ортасында Тибет жерінде жасалған. Шәйнектің негізі тұлғасы жезден құйылып, сырты алтынмен апталған. Ал шүмегі мен тұтқасы арнайы қоладан соғылып, дәнекерленіп жапсырылған. Mon, 13 Jul 2026 15:30:48 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001787 Қазақ халқының тарихы мен мәдениеті – ғасырлар бойы қалыптасқан, өзіндік қолтаңбасы бар терең қазына. Бүгінде ұмытылып бара жатқан ата-баба кәсібін қайта жаңғырту және оны әлемдік деңгейде насихаттау өзекті мәселенің бірі. Осы орайда, Астана халықаралық университетінде (AIU) ұйымдастырылған Халықаралық жазғы мектеп аясында шетелдік студенттерге арналған ерекше шеберлік сыныптары өтті. Шетелден келген жастар қазақтың байырғы жүн өңдеу және зергерлік өнерінің қыр-сырымен танысып, ата-бабамыздан қалған асыл мұраны өз қолдарымен сезініп көрді. Mon, 13 Jul 2026 11:20:07 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001786 Бөкей ордасына жасаған сапарымыз бен Хан Ордасы тарихи-мәдени музей-қорығы кешенімен таныстыруды жалғастырамыз. Бүгінгі әңгімеміз Жәңгір ханның немересі, қазақ жазба әдебиетінің көрнекті өкілі, ақын әрі ағартушы Шәңгерей Сейіткерейұлы Бөкеевке арналған әдеби-мемориалдық музей туралы болмақ. Mon, 13 Jul 2026 10:57:25 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001785 Ұлыбританиядағы ең беделді зерттеу университеттерінің бірі саналатын Кардифф университеті соңғы жылдары Қазақстанда ең көп талқыланған жоғары оқу орындарының біріне айналды. Бұған себеп университеттің Астана қаласында алғашқы халықаралық филиалын ашуы. Бұл жоба Қазақстанның Орталық Азиядағы халықаралық білім беру хабына айналу стратегиясының маңызды бөлігі ретінде қарастырылады. Fri, 10 Jul 2026 17:18:05 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001783 Жалпы шілде айы Қазақстан үшін жаздың шуақты мезгілі ғана емес, ұлттық мәдениет пен тарихты дәріптеудің маңызды кезеңі. Fri, 10 Jul 2026 15:10:36 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001782 Қазақ тарихындағы талай ірі тұлғаның ғұмыры туған жерінен жырақта аяқталды. Бірін білім іздеу жолы алыс шаһарларға бастаса, енді бірі саяси күрес пен қуғын-сүргін салдарынан елден кетуге мәжбүр болды. Кейбірі соғыс жорықтарында қаза тапты, тағы бірі империялық жазалау жүйесінің құрбанына айналды. Олардың арасында әлемдік ғылымға үлес қосқан ойшыл да, мемлекет басқарған хан мен сұлтан да, ұлт азаттығы үшін күрескен қайраткер де, қазақ өнерінің арнасын кеңейткен ақын мен күйші де бар. Бүгінде олардың қабірлері Дамаск пен Берлинде, Кашмир мен Құлжада, Мәскеу мен Астраханьда, Ташкент пен Нұратада жатыр. Бұл географиялық шашыраңқылықтың әрқайсысының артында жеке адамның ғана емес, тұтас дәуірдің тарихы тұр. Fri, 10 Jul 2026 14:42:08 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001780 XXI ғасырда туризм тек демалыс немесе ойын-сауықпен ғана шектелмейді. Қазіргі таңда саяхаттың жаңа түрлері қарқынды дамып келеді. Соның бірі – академиялық туризм. Бұл ұғым соңғы онжылдықтарда халықаралық білім беру жүйесінің маңызды құрамдас бөлігіне айналып, мемлекеттердің ғылым, инновация және мәдени дипломатия саласындағы ықпалын күшейтетін құрал ретінде қарастырылуда. Thu, 09 Jul 2026 17:02:27 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001779 Хунза атты шағын князьдіктің тарихы өз алдына ғана маңызды емес, ол қытайлық логиканы түсінудің кілті ретінде қарастырылады: бұрынғы алым-салықтық байланыстар, автономия туралы жаңа тіл және Шыңжаң мен көршілес шекаралық өңірлерді «біртұтас Қытай» картасының ішінде сақтап қалуға деген тұрақты ұмтылыс. Коммунистер Шыңжаңға келгеннен кейін мыңдаған қазақтар, ұйғырлар, гоминьдандық шенеуніктер мен әскери қызметкерлер Гималай арқылы — суықты, аштықты, ауруды және белгісіздікті еңсере отырып, елден кетуге тырысты. Көп ұзамай бұл босқындар төңірегінде жаңа күрес өрбіді: ЦРУ антикоммунистік байланыстар іздеді, Тайвань жоғалтқан провинциядағы ықпалын сақтап қалуға тырысты, Түркия түркі қоныс аударушылары үшін үмітке айналды, ал Бейжің адамдарды қайта қайтаруға ұмтылды. Бұл мәтіннің өзегінде мұқтаждық, адалдық және бөгде мемлекеттердің саяси жобаларының арасында қалған Шыңжаңның қазақ босқындары тұр. Thu, 09 Jul 2026 15:29:25 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001778 Қазақ эстрадасындағы тыңдарман жүрегінен орын алып қана қоймай, тұтас бір дәуірдің символына айналған шығармалардың бірі – «Ғашықтар жыры». Шөмішбай Сариевтің сөзіне, Кеңес Дүйсекеевтің әніне жазылған бұл туынды алғаш жарық көрген күннен бастап халықтың сүйікті әндерінің біріне айналды. Ендеше, бүгін сол шығарманың қалай дүниеге келгеніне тоқталайық. Thu, 09 Jul 2026 11:12:12 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001775 Қазіргі жаһандану заманында «жағажай мен қымбат қонақүй» форматындағы пассивті демалыстан гөрі, бойға адреналин қуатын беретін, адамның физикалық және психологиялық мүмкіндіктерін сынайтын экстремалды туризм (шытырман оқиғалы туризм) әлемдік трендке айналды. Wed, 08 Jul 2026 17:42:40 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001773 Қазақстан аумағындағы Алтын Орда дәуіріне қатысты тың археологиялық жаңалықтар ғылыми айналымға енгізіліп жатыр. Марғұлан университетінің ғалымдары мен студенттері жүргізіп жатқан экспедиция барысында XIV–XV ғасырларға тиесілі сәулет кешенінің қалдықтары, сирек археологиялық бұйымдар мен халықаралық сауда байланыстарын дәлелдейтін ерекше жәдігерлер анықталды. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі хабарлады. Wed, 08 Jul 2026 16:16:46 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001769 Хан Ордасына жасаған сапарымыз барысында Бөкей ордасы тарихи-музей кешенінің әрбір ғимаратымен кезең-кезеңімен танысып келеміз. Бұған дейін Хан сарайы туралы сөз қозғаған едік. Ал бүгінгі әңгімеміз – Бөкей ордасының рухани өмірінде ерекше орын алған Хан мешіті туралы. Бұл ғимарат – Жәңгір ханның ағартушылық және діни саясатымен тығыз байланысты, қазақ даласында ислам дінінің жүйелі дамуына қызмет еткен маңызды орындардың бірі. Бүгінде мұнда музей экспозициясы орналасқанымен, оның әр қабырғасы XIX ғасырдағы Бөкей ордасының рухани өмірінен сыр шертеді. Tue, 07 Jul 2026 14:54:37 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001766 1920 жылдардың екінші жартысы мен 1930 жылдардың басы қазақ халқы үшін ауыр кезең болды. Бұл жағдай бүкіл КСРО-да сталиндік әкімшіл-әміршіл жүйенің орнығуымен, ал қазақ өлкесінде сол жүйенің өкілі Голощекиннің билікке келуімен және оның «Кіші Қазан» бағытын жариялауымен байланысты қалыптасты. Осы кезеңде Қазақстанда, оның ішінде Батыс Қазақстан облысында сайлау құқынан айыру, аудандастыру, шабындық және жайылымдық жерлерді тартып алу, байларды тәркілеу, артық астықты тапсыру, күштеп ұжымдастыру және отырықшыландыру секілді саяси-шаруашылықтық шаралар жүзеге асырылды. Tue, 07 Jul 2026 09:46:01 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001765 Қазақстанның жүрегі – Астана аз ғана уақыт ішінде әлем назарын аударған заманауи мегаполистердің біріне айналды. Еуразияның дәл ортасында орналасқан қала бүгінде тек әкімшілік орталық қана емес, сәулет, дипломатия, мәдениет және тұрақты даму бағытындағы жаңашыл бастамалардың үлгісі ретінде танылып келеді. Әлемде қысқа мерзімде осындай қарқынмен дамыған астаналар көп емес. Мысалы, Бразилиядағы Бразилиа, Австралиядағы Канберра және Малайзиядағы Путраджая сияқты арнайы жоспарланған қалалармен қатар Астана да XXI ғасырдағы табысты урбанистикалық жобалардың қатарына енеді. Mon, 06 Jul 2026 13:51:44 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001764 Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы жылдарында астананы Алма­тыдан Ақмолаға көшірудің өткір мәселесі туындады. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан жолы» атты кітабында астананы Алматыдан көшіру идеясы 1992 жылы-ақ ойымызға келгенін жазады. Бірақ ол кезде бұл мәселені көтеру әлі ерте болды, өйткені ел экономикасының әлеуеті мұндай қадамды іске асыруға жетпес еді [1]. Mon, 06 Jul 2026 13:29:15 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001762 Қазақтың күй өнерінде тағдырдың талай сынын еңсеріп, ұлттық өнердің өрісін кеңейтуге өзіндік үлес қосқан азаматтардың бірі – күйші-композитор Айтбай Мұздаханов. Оның өмір жолы – қайсарлықтың, өнерге деген адалдықтың және туған елге деген сүйіспеншіліктің жарқын көрінісі. Sun, 05 Jul 2026 17:18:03 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001761 Бүгінге дейін Арқа төріндегі Астана қаласының ресми тарихын патша заманынан, яғни 1830 жылдан бастау алады деп көрсетіп келдік. Fri, 03 Jul 2026 17:11:47 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001759 Қазақ ағартушылығының негізін қалаған ұлы педагог Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен шығармашылық мұрасын жүйелі түрде насихаттайтын мәдени ошақтардың ішінде Қостанай облыстық Ыбырай Алтынсариннің мемориалдық музейі айрықша орын алады. Бұл музей тек тарихи жәдігерлер сақталатын мекеме ғана емес, сонымен бірге ағартушының педагогикалық қызметін, ғылыми мұрасын және қазақ даласында білім беру ісінің қалыптасу кезеңдерін зерттейтін ғылыми-мәдени орталық ретінде танылған. Fri, 03 Jul 2026 14:59:06 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001756 Thu, 02 Jul 2026 16:51:02 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001755 Тарихи атауларды таспаласақ, әсіресе, Кереку деген атауға тоқталсақ кекілін көршіге қарап тарайтындар күжірейіп, әлпеттерінен әр қашып сұрлана қалатындар баршылық. Көлденең дәлелдерін тартпақ болғандарымен, бұл қаламыздың тарихи атауы, одан ауылымызды алыс сала алмаймыз. Кешегі күміс сақал, сары тіс ақсақалдардан қалған сөз, қаншама жазушы еңбектеріне сол күйінде қолданған үкілі атау. Thu, 02 Jul 2026 14:43:02 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001752 ХХ ғасырдың басында қазақ даласында дүниеге келген мерзімді басылымдар халықты білімге, өркениетке, елдік санаға үндеп, ұлт зиялыларының мінберіне айналды. Солардың ішінде «Айқап» журналы мен «Қазақ» газеті қазақ журналистикасының негізін қаласа, кеңестік кезеңде бұл дәстүр өңірлік басылымдар арқылы жалғасын тапты. Осындай тарихи маңызы зор басылымдардың бірі – 1923 жылдың 1 қыркүйегінде Қостанай қаласында жарық көрген «Ауыл» газеті. Wed, 01 Jul 2026 16:45:10 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001748 Қазақстан аумағындағы ең алғашқы ресми, ғылыми негізде құрылған емдеу-сауықтыру мекемесі — «Капал-Арасан Tue, 30 Jun 2026 16:17:41 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001744 Қостанай өңірі, Тобыл өзенінің бойы – ежелгі тарих пен археологиялық мұраларға бай аймақ. Солардың бірі – жұртшылық арасында «Тобыл ойшылы» деген атаумен белгілі қола дәуірінің тас мүсіні. Осыдан елу жыл бұрын табылған бұл жәдігер бүгінде Қазақстан археологиясындағы ерекше олжалардың бірі саналады. Ол қола дәуіріндегі адамдардың дүниетанымы, көркемдік талғамы және тас өңдеу өнері туралы маңызды мәлімет береді. Mon, 29 Jun 2026 17:05:53 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001737 Қарағанды облысында бір қорғаннан қола және ерте темір дәуірлеріне тиесілі жерлеу орындары табылды, - деп хабарлайды Massaget.kz .Өңір әкімдігі мәліметінше, Абай ауданында археологтар бір қорғаннан екі тарихи кезеңге тиесілі жерлеу орындарын анықтаған. Fri, 26 Jun 2026 16:37:09 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001736 Қазақ халқының тарихында ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басы ұлттық интеллигенцияның қалыптасу дәуірі ретінде ерекшеленеді. Бұл кезеңде Ресей империясының жоғары оқу орындарында білім алған қазақ жастары елге оралып, халықтың әлеуметтік, мәдени, ғылыми және саяси өміріне белсене араласты. Олардың қатарында заңгерлер, инженерлер, мұғалімдер, агрономдар және дәрігерлер болды. Әсіресе жоғары медициналық білім алған қазақ жастары ұлт денсаулығын сақтаумен қатар, қоғамдық ойдың дамуына, ағартушылық қызметке және ұлттық қозғалыстың қалыптасуына елеулі үлес қосты. Fri, 26 Jun 2026 14:34:21 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001732 Осыдан тура 41 жыл бұрын яғни 1985 жылжың 25 маусымында Гурьев (қазіргі Атырау) облысындағы Теңіз кен орнында техногендік апат болды. Thu, 25 Jun 2026 15:20:46 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001730 Бүгін қазақтың ұлы ақыны Мағжан Жұмабайұлының туған күні. Оқырманға Жүсіпбек Аймауытұлының Мағжанға жазған достық, бауырлық, оның ақындығы күші жайлы жазылған жанашыр хатын ұсынамыз. Thu, 25 Jun 2026 10:01:24 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001729 Іле халық баспасынан 2009 жылы жарық көрген, Қаһарман Мұқашұлы мен Кәкеш Қайыржанұлы аударған *«Чиң әулеті сарай жылнамаларындағы қазаққа қатысты деректер»* атты кітап негізінде желілес беріліп келе жатқан мақаламызды жалғастырамыз. Бұл жолы Чянлұңның 21-жылы 9-айдың 4-күніне, яғни 1756 жылғы 27 қыркүйекке қатысты сарай жазбасын талдаймыз. Бұл құжатта Чиң қолбасшылары қазақтармен болған шайқас туралы хабар беріп қана қоймай, Абылай ханның Әмірсанаға қатысты ұстанымын, қазақ қоғамындағы пікір қайшылығын және сол кездегі әскери-саяси ахуалды өз көзқарастары тұрғысынан сипаттайды. Wed, 24 Jun 2026 17:01:35 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001726 Туризм дегенде көпшілік алдымен Бурабайды, Көлсайды, Шарын шатқалын немесе Түркістанды еске алады. Алайда қазақ даласында кеңінен танылмаған, бірақ әлеуеті зор орындар аз емес. Бірақ осы мол мұраның біразы әлі де болса кең көлемде насихатталып, туристік бағытқа айналып үлгерген жоқ. Шын мәнінде, табиғат пен тарих тоғысқан талай киелі мекендер туризмге сұранып тұр. Ел аумағында көне қалалар, археологиялық ескерткіштер, киелі орындар мен ерекше ландшафттар көп болғанымен, олардың барлығы бірдей кеңінен танылып, туристік айналымға толық енгізілген жоқ. Кейбір өңірлердің мүмкіндігі әлі де жеткілікті деңгейде пайдаланылмай келеді. Ал мұндай орындар тарихи танымды кеңейтіп қана қоймай, ішкі және халықаралық туризмнің дамуына да ықпал ете алады. Wed, 24 Jun 2026 10:27:21 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001725 Тарихи деректерге сүйенсек, қазіргі мажарлар мекен етіп отырған Дунай жазығына көне қыпшақ тайпаларының алғашқы буыны ІХ ғасырда келгенге ұқсайды. Tue, 23 Jun 2026 18:08:06 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001722 Қазақстанның кең-байтақ даласы табиғи алуан түрлілігімен және тарихи қабаттарының тереңдігімен ерекшеленеді. Көз үйренген туристік бағыттар көбіне Бурабайдың орманды көлдерімен, Алтайдың таулы бедерімен немесе Каспий жағалауының кең көкжиегімен байланыстырылады. Дегенмен, осы кеңістіктің дәл орталық бөлігінде, Торғай ойысының аясында табиғаты өзгеше бір құбылыс бар. Ол — Құмкешу құмы. Mon, 22 Jun 2026 12:08:37 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001719 Бүгін әдебиеттанушы, филология ғылымдарының докторы, профессор, алаштанушы ғалым, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Дихан Қамзабекұлының туған күні. Арнаулы мерейтойға орай aikyn.kz жарық көрген филология ғылымдарының кандидаты, Л.Гумилев атындағы ЕҰУ қазақ әдебиеті кафедрасының қауымдастырылған профессоры Қайырбек Кемеңгердің мақаласын оқырман назарына ұсынамыз. Fri, 19 Jun 2026 15:07:07 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001718 Зайсанға жасаған сапарымыз барысында өңірдің өткені мен бүгіні туралы көбірек білу үшін аудандық тарихи-өлкетану музейіне арнайы атбасын бұрдық. Өлкенің мыңжылдық тарихы, сақ дәуірінің құпиялары, Алаш қайраткерлерінің ізі мен шекаралық өңірдің тағдыры туралы әңгіме өрбіткен музей қызметкері Нұрлыбек Қалибаев бізді Зайсанның әлі толық ашылмаған тарихи әлемімен таныстырды. Fri, 19 Jun 2026 14:59:04 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001715 2026 жылғы 11 маусымда Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының ұйымдастыруымен «Балалар панасыздығы әлеуметтік-тарихи құбылыс ретінде: Қазақстан мен іргелес елдер тәжірибесі (1920-1930 жылдар)» тақырыбында дөңгелек үстел өткізілді. Дөңгелек үстелдің мақсаты – 1920–1930 жылдардағы Қазақстан және іргелес өңірлердегі балалар панасыздығы құбылысын тарихи, әлеуметтік және құқықтық тұрғыда кешенді талдауға арналған ғылыми-сараптамалық алаң қалыптастыру. Fri, 19 Jun 2026 12:27:51 +0500