Sun, 06 Sep 2026 13:25:32 +0500 Қазақстанның басты тарихи порталы: сайттағы ең қызықты тарихи мақалалардың таңдауы https://e-history.kz/media/images/history_default.png https://e-history.kz/media/images/history_default.png kk 60 https://e-history.kz/kz https://e-history.kz/kz/news/show/50001969 5 қыркүйек – Ахмет Байтұрсынұлының туған күні. Қазақ мәдениеті мен әдебиеті тарихында Ахмет Байтұрсынұлының Абай Құнанбайұлына қатысы айрықша орын алады. Екі тұлға бір дәуірде өмір сүргенімен, олардың жолы тікелей тоғысқан жоқ: Абай 1904 жылы дүниеден өтті, ал Ахметтің Абаймен алғаш таныстығы оның шығармалары арқылы қалыптасты. Олар жүздесіп, пікір алмасқан жоқ. Сондықтан Абай мен Ахмет арасындағы байланысты дәстүрлі мағынадағы «ұстаз бен шәкірт» қатынасы емес, мәтін арқылы жүзеге асқан рухани және әдеби сабақтастық ретінде қарастырған жөн. Ахметтің Абайды қалай танығаны, оны қазақтың бас ақыны ретінде бағалауы, шығармаларын «Қазақ» газеті арқылы насихаттауы және кейін «Әдебиет танытқышта» Абай өлеңдерін мысал ретінде пайдалануы – осы сабақтастықтың нақты көріністері. Fri, 04 Sep 2026 16:12:45 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001968 Қазақтың көптеген салт-дәстүрі бүгінге дейін жеткенімен, олардың бастапқы мәні мен мазмұны уақыт өте өзгеріп кеткен. Этнограф, тарих ғылымдарының кандидаты, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің доценті Зылиха Өмірбекқызы Ибадуллаева біздің сұхбатымызда осындай дәстүрлердің бірі – тойбастар туралы айтып берді. Fri, 04 Sep 2026 15:15:15 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001966 Оралдың орталығында қызыл қасбеті, ақ өрнектері мен алтын түстес күмбездері бірден көзге түсетін сәулетті ғимарат бар. Қала тұрғындары оны «Алтын шіркеу» деп атайды. Ресми атауы – Христос Құтқарушы ғибадатханасы. 1891–1907 жылдары салынған бұл ғимараттың тарихы бір ғасырдан астам уақытты қамтиды. Оның қабырғалары патшалық Ресей дәуірін, кеңестік кезеңдегі діни ғимараттарды жабу науқанын, музей мен планетарий болған уақытты және ХХ ғасыр соңындағы қайта жаңғыруды көрді. Бүгінде храм – Оралдағы жұмыс істеп тұрған православ ғибадатханаларының бірі әрі республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші. Fri, 04 Sep 2026 11:43:22 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001963 Сарыағаш курорты — Қазақстандағы ең көне әрі ең танымал бальнеологиялық шипажайлардың бірі. Thu, 03 Sep 2026 16:20:36 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001960 Қазақ тұрмысында әр түліктің өзіне лайық жабдығы болған. Жылқыға ер-тұрман, түйеге қом мен мұрындық қолданылса, сиыр малына да оның жасына, атқаратын қызметіне қарай түрлі құрал жасалған. Дәстүрлі атаулар қатарында бұйда, жанауыз, жарма немесе мойынтұрық, сірге, тұмылдырық және ыңыршақ кездеседі. Thu, 03 Sep 2026 14:43:40 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001959 Тарихты ұмытсақ не болады? Ал тарихты бұрмаласақ ше? Басып өткен ізімізді өшірсек немесе өзгенің жазғанына телміріп қарап отыра берсек ұлттың келешегі қандай болады? Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Тамыз конференциясы мен Құрылтай мінберінде тарих пен ұлттық сана мәселесіне қайта-қайта оралуы осы сауалдарды күн тәртібіне шығарып отырған тәрізді. Thu, 03 Sep 2026 11:02:40 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001958 Қазақтың дәстүрлі тұрмысында иттің орны бөлек болған. Аңшылыққа шыққан адамға ат, бүркіт және тазы қатар серік болған. Бірақ осы үштіктің әрқайсысының қызметі әртүрлі еді: ат аңшыны жеткізсе, бүркіт биіктен шолып, ал тазы аңды қуып жететін. Сондықтан құмай тазы қазақтың аңшылық мәдениетінде ерекше орын алды. Тазының қадірі оның жүйріктігімен ғана өлшенген жоқ. Жақсы тазының тұқымы, бабы, аң алуы, тіпті аты ел ішінде есте қалған. Қасқыр алған тазылардың атағы ауыл-аймаққа тараған, ал кейбір жүйріктердің есімі иесінен бөлек айтылмайтын болған. Бүгінде тазыға деген қызығушылық тек ұлттық дәстүрді жаңғырту деңгейінде емес, ғылыми зерттеу нысаны ретінде де күшейіп келеді. Thu, 03 Sep 2026 10:55:54 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001956 3 қыркүйекте Қазақстанда Қазақ тазысы күні алғаш рет аталып өтеді. Бұл дата 2024 жылы қазақ тазысының Халықаралық кинологиялық федерация (FCI) тарапынан алдын ала танылған күніне орай белгіленді. Thu, 03 Sep 2026 10:25:59 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001955 Іле халық баспасынан 2009 жылы жарық көрген, Қаһарман Мұқашұлы мен Кәкеш Қайыржанұлы аударған «Чиң әулеті сарай жылнамаларындағы қазаққа қатысты деректер» атты кітап негізінде желілес беріліп келе жатқан мақаламызды жалғастырамыз. Бұл жолы Чянлұңның 21-жылы 9-айдың 10-күніне, яғни 1756 жылғы 3 қазанға қатысты бірнеше өзара байланысты сарай жазбасын талдаймыз. Бұл құжаттарда Абылай ханның Әмірсананы бірден ұстап беруге келіспей, оның өмірін сақтап қалуды сұрағаны, Чиң қолбасшыларының мұны уақыт созу амалы деп қабылдағаны, қазақ жасақтарымен болған қақтығыстар және қыс түскен соң империя әскерінің уақытша шегінуге мәжбүр болғаны қатар көрініс тапқан. Thu, 03 Sep 2026 09:35:47 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001953 2026 жылғы 23 тамызда Қазақстанда жаңа бір палаталы Құрылтай депутаттарының сайлауы өтті. Сайлау нәтижесінде бес партия 5 пайыздық межеден асып, Құрылтайдағы 145 мандатты өзара бөлісті. «Әділет» партиясы – 110, «Ауыл» – 10, Respublica – 9, «Ақ жол» – 8, Жалпыұлттық социал-демократиялық партия 8 орын алды. 25 тамызда Орталық сайлау комиссиясы сайлау қорытындысын бекітсе, 27 тамызда бес партиядан сайланған 145 депутат ресми тіркелді. Осы сәттен бастап олардың депутаттық өкілеттігі басталды. Бүгін біз өткенге көз жүгіртіп, Тәуелсіз Қазақстанның заң шығарушы органдарында қызмет еткен бірқатар танымал тұлғалардың депутаттық жолына тоқталуды жөн көрдік. Wed, 02 Sep 2026 16:29:03 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001952 1927 жылдың көктемінде «Эркин Тоо» газетінде жарық көрген «Іле дариясына пароход жүргізілмекші» деген мақала бір қарағанда шағын хабарлама сияқты көрінгенімен, сол дәуірдегі өңірлік экономиканың, кеңестік жоспарлы бастамалардың және қазақ-қырғыз шекаралас аудандарының әлеуетіне қатысты маңызды жайттарды аңғартады. Wed, 02 Sep 2026 16:15:30 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001949 БҰҰ-ның Найробидегі бөлімшесі Қазақстанның Кениядағы елшілігімен бірлесіп, Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күніне арналған іс-шара өткізді. Жиында ядролық қаруды қолдану мен сынаудың адамзатқа және қоршаған ортаға тигізген зардаптары сөз болды. Толығырақ el.kz материалында. Wed, 02 Sep 2026 14:57:42 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001947 Әбу Насыр әл-Фарабидің «Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары» атты трактаты – ортағасырлық ислам өркениетіндегі қоғам, мемлекет, билік және адам туралы маңызды философиялық еңбектердің бірі. Трактаттың ерекшелігі автордың қоғамды тек билік жүйесі ретінде емес, белгілі бір мақсатқа ұмтылатын адамдар қауымдастығы ретінде қарастыруында. Әл-Фараби үшін мемлекеттің немесе қаланың сапасын оның байлығы мен әскери қуаты ғана емес, тұрғындарының қандай өмірді мақсат ететіні және сол мақсатқа қандай жолмен жететіні анықтайды. Wed, 02 Sep 2026 10:06:34 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001946 Қазақтың көшпелі өркениеті етті тек күнделікті ас ретінде тұтынып қана қоймай, стратегиялық қор, ұзақ мерзімді сақтау технологиясын меңгере білді. Tue, 01 Sep 2026 16:12:32 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001936 Бүгінгі Астана қаласы 1830 жылы Ақмола бекінісі ретінде салынған. Бекініс 1862 жылы қала мәртебесін алды. Fri, 28 Aug 2026 17:16:20 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001934 2026 жылғы 21–22 тамызда Астана мен Бурабайда «Дәстүр мен қазіргі заман диалогы: рухани мәдениет ұлттық бірегейліктің негізі ретінде» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция өтті. Екі күнге созылған алқалы жиын дәстүрлі мәдениетті сақтау, оны қазіргі қоғам талаптарына бейімдеу және халық шығармашылығының ұлттық бірегейлікті қалыптастырудағы рөлін талқылауға арналды. Fri, 28 Aug 2026 15:33:45 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001933 Биыл көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, этнограф Өзбекәлі Жәнібековтің туғанына 95 жыл толды. Оның есімі қазақ мәдениетінің ХХ ғасырдағы ең күрделі кезеңімен тығыз байланысты. Қожа Ахмет Ясауи кесенесін қалпына келтіру, Тайқазанды Түркістанға қайтару, Наурыз мерекесін қайта жаңғырту, ұлттық музыкалық аспаптарды сахнаға шығару, этнографиялық музейлер мен фольклорлық ансамбльдер құру – Жәнібеков атсалысқан ауқымды жұмыстардың бір бөлігі ғана. Fri, 28 Aug 2026 12:28:59 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001932 Бүгін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бірінші шақырылымдағы Қазақстан Республикасы Құрылтайының бірінші сессиясының ашылуына қатысты. Fri, 28 Aug 2026 11:33:04 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001930 Астана вокзалы (Ақмола) - тек қаланың ғана емес, бүкіл Солтүстік және Орталық Қазақстанның экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуында айрықша рөл атқарған маңызды көлік торабы саналады. Thu, 27 Aug 2026 16:41:25 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001929 1945 жылдан 1996 жылға дейін әлемде 2 мыңнан астам ядролық сынақ жүргізілді. Олардың шамамен 1517-сі жер астында, 530-ға жуығы атмосферада өтті, бұған су астындағы бірнеше сынақ қосылады. Алғашқы онжылдықтарда АҚШ пен КСРО арасындағы жарыс қарудың қуатын арттыруға бағытталды. Нәтижесінде килотоннамен өлшенген алғашқы атом бомбаларынан небәрі бірнеше жылдың ішінде мегатонналық термоядролық қаруға көшті. Thu, 27 Aug 2026 16:17:49 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001927 Құрылтай депутаттарын сайлауында назар аударатын басты мәселе менің ойымша, бұл – партиялық бәсекелестіктің сапалық сипаты. Жаңа заң шығарушы органның қалыптасу үдерісі жай ғана дауыс санау емес, қоғамдағы алуан түрлі саяси-идеологиялық ұстанымдардың заңды түрде көрініс табу тетігі ретінде қызмет атқарды. Дәл осы тұрғыдан алғанда, өткен сайлауды қазақстандық саяси плюрализмнің жаңа сатыға көтерілгенінің нақты дәлелі деуге болады. Thu, 27 Aug 2026 15:04:56 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001925 Іле халық баспасынан 2009 жылы жарық көрген, Қаһарман Мұқашұлы мен Кәкеш Қайыржанұлы аударған «Чиң әулеті сарай жылнамаларындағы қазаққа қатысты деректер» атты кітап негізінде желілес беріліп келе жатқан мақаламызды жалғастырамыз. Бұл жолы Чянлұңның 21-жылы 9-айдың 4-күніне, яғни 1756 жылғы 27 қыркүйекке қатысты тағы бір сарай жазбасын қарастырамыз. Дардаңаның мәлімдемесіне құрылған бұл құжат Ярла мен Нұрадағы қазақ-чиң қақтығыстарын, Әмірсана мен Қожабергеннің әрекетін ғана емес, тұтқынға түскен Шұлық пен Аралбай арқылы Абылай ханға қойылған жаңа саяси талапты да ашып көрсетеді. Thu, 27 Aug 2026 14:48:31 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001924 ХХ ғасырдың басы Ресей империясының құрамындағы түркі-мұсылман халықтарының қоғамдық және рухани өмірінде үлкен өзгерістер болған кезең. Бұл уақытта білімге, ғылымға, ұлттық тарих пен тілге деген қызығушылық артып, жаңа сипаттағы баспасөз қалыптаса бастады. Қазан, Орынбор, Уфа, Бақшасарай секілді қалаларда жарық көрген газет-журналдар халықтың саяси сауатын арттырып қана қоймай, әдебиет пен мәдениеттің дамуына да ықпал етті. Thu, 27 Aug 2026 11:15:29 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001923 Бұл жер бір күнде немесе бір ғасырда пайда болған жоқ әрі геологиялық қалыптасу тарихы миллиондаған жылдармен өлшенеді. Wed, 26 Aug 2026 16:08:20 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001921 Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Республикалық тамыз конференциясының пленарлық отырысында сөз сөйледі. Ұстаздардың биылғы жиыны«Адам капиталы, білім, прогресс – Халықтық Конституцияның негізгі құндылықтары» тақырыбына арналып отыр, деп хабарлайды e-history.kz порталы. Wed, 26 Aug 2026 16:03:42 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001920 Осман архивінен Мұхаммед Момын хазіретке III дәрежелі Межидие ордені берілгенін растайтын құжат табылды. Wed, 26 Aug 2026 14:31:29 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001916 «Заман-ай» – Семей ядролық полигонының қасіретін ән арқылы жеткізген ең белгілі туындылардың бірі. 1989 жылы дүниеге келген әннің музыкасын композитор Төлеген Мұхамеджанов, сөзін ақын Ұлықбек Есдәулет жазды. Ол Семей полигонын жабуды талап еткен «Невада–Семей» антиядролық қозғалысымен бірге туып, көп ұзамай сол қозғалыстың музыкалық нышандарының біріне айналды. Tue, 25 Aug 2026 10:19:19 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001913 Қазақ халқында «Сәлем – сөздің анасы» деген мақал бар. Кез келген қарым-қатынас, сыйластық пен бауырмалдық амандасудан басталады. Халқымыз үшін сәлемдесу – жай ғана формальдылық емес, үлкен тәрбие мен әдептің, кісілік пен адамгершіліктің өлшемі. Mon, 24 Aug 2026 17:16:15 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001912 Қазақ қоғамында амандасу – жай ғана кездескен адамның бір-біріне сәлем беруі емес, тәрбиенің, құрметтің және адам арасындағы қарым-қатынастың көрінісі. Халқымыздың «Сәлем – сөздің анасы» деуі де осыдан. Бір ауыз сәлемнің өзінен адамның үлкенге деген құрметі, кішіге деген ізеті аңғарылған. Кеше Құрылтай сайлау барысында дауыс бергеннен кейін журналистердің сұрақтарына жауап берген Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қоғамдағы амандасу мәдениетіне де назар аударды. Мемлекет басшысы қазақтың дәстүрлі амандасу әдебін сақтаудың маңызын айтып, ер адамдардың құшақтасып, сүйісіп амандасуына қатысты пікір білдірді. Оның сөзінше, қазақы ортада қол алысып, жылы жүзбен амандасу, ал ерекше жағдайда оң қолды кеудеге қою сияқты әдеп үлгілері болған. Президенттің бұл пікірі қоғамда қызу талқыланып, қазақтың дәстүрлі амандасу мәдениеті қандай болғаны туралы мәселені қайта күн тәртібіне шығарды. Mon, 24 Aug 2026 11:20:32 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001910 ХХ ғасырдың басындағы қазақ қоғамында мектеп ашу, мұғалім даярлау және ана тілінде білім беру мәселесі ұлттық қозғалыстың ең өзекті бағыттарының бірі болды. 1917 жылғы «Сарыарқа» газетінің материалдары сол кезеңдегі қазақ зиялыларының оқу-ағарту ісіне қалай қарағанын ғана емес, ұлттық мектеп қалыптастыру жолындағы нақты әрекеттерін де көрсетеді. Mon, 24 Aug 2026 10:04:49 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001909 XIX ғасырда бір адамның фотосын түсірудің өзі арнайы құрал-жабдықты, химиялық ерітінділерді және біраз уақытты қажет ететін күрделі жұмыс болған. Фотография қазақ даласына да XIX ғасырдың ортасында келді. Ал қазақтың өз ішінен фотографиямен кәсіби түрде айналысқан алғашқы тұлғалардың бірі – ақын Шәңгерей Бөкеев. Fri, 21 Aug 2026 17:13:21 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001908 Ақмола (қазіргі Астана) қаласының өнеркәсібі XIX ғасырдың екінші жартысына дейін негізінен қолөнер сипатында болды. Fri, 21 Aug 2026 17:11:32 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001907 Батыс Қазақстан облысындағы Хан Ордасы ауылының әр ғимараты ХІХ ғасырдағы Бөкей Ордасының саяси, мәдени және ағартушылық өмірінен сыр шертеді. Сол тарихи нысандардың бірі – Қыздар училищесі. Қазір бұл ғимаратта «Бөкей ордасында халыққа білім беру» музейі орналасқан. Бір жарым ғасырға жуық тарихы бар нысан қазақ даласындағы әйелдер білімінің қалыптасуын көрсететін маңызды ескерткіштердің бірі саналады. Fri, 21 Aug 2026 17:06:46 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001906 Кең даланы мекендеген ел үшін түйе – көштің жүгін көтерген, алыс жолға төзген, адам мінген сенімді көлік. Соған байланысты түйені жетектеуге, мінуге, жүк артуға және көш кезінде пайдалануға арналған өзіндік жабдықтар жүйесі қалыптасқан. Қазақ этнографиясында түйе әбзелдерінің қатарына ауыт, жазы, бұйда-мұрындық, кәтеп, қом секілді көптеген бұйым енгізіледі. Бүгінде сол атаулардың біразы күнделікті тілден алыстап, мағынасы көмескіленіп барады. Thu, 20 Aug 2026 16:20:59 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001905 2026 жылғы 19 тамызда Астанада «Тарихтан тағылым, бүгінге тағзым, болашаққа бағдар» атты фотоқұжаттар көрмесі өтті. Астана қаласының Мемлекеттік архиві ұйымдастырған мәдени-танымдық шара архивтің құрылғанына 30 жыл толуына арналды. Thu, 20 Aug 2026 10:06:39 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001904 Түркістан облысы аумағындағы археологиялық зерттеулер тағы бір сенсациялық жаңалықпен толықты. Wed, 19 Aug 2026 16:26:37 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001903 Адамзат тарихында табиғаттың сырын өзгелерден өзгеше түсінетін, ауруды емдеуге, болашақты болжауға немесе көзге көрінбейтін әлеммен байланыс орнатуға қабілетті деп саналатын адамдар болған. Қазақ даласында мұндай тұлғаны көбіне бақсы десе, Батыс мәдениетінде witch деген ұғым қалыптасты. Бір қарағанда, екеуі де «сиқырмен айналысатын адам» сияқты көрінеді. Қазақтың бақсысы дәстүрлі қоғамда көбіне емші, сәуегей, жыршы, музыкант, діни-ритуалдық тұлға қызметтерін қатар атқарған. Ал еуропалық witch түсінігі, әсіресе христиандық ортада, ұзақ уақыт бойы қара магиямен және шайтанмен байланысы бар деп айыпталған адамды білдірді. Wed, 19 Aug 2026 10:08:09 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001900 Тұтас бір ғылыми бағыттың қалыптасуына ықпал етіп, әйелдер үшін бұрын қолжетпестей көрінген биікке көтерілген ғалымдар арасында Нәйлә Оразғұлқызы Базанованың орны бөлек. Ол – Қазақстан мен Орталық Азиядағы тұңғыш әйел академик, қазақ әйелдері арасынан шыққан алғашқы биология ғылымдарының докторы және ауыл шаруашылығы жануарлары физиологиясының отандық ғылыми мектебін қалыптастырған көрнекті зерттеуші. Бүгін сол кісінің өмір жолымен таныс болайық. Tue, 18 Aug 2026 10:21:17 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001899 Алакөлге Қабанбай жағынан келген адам көлдің кең айдынына көз салғанда, алыстан аралдарды байқауы мүмкін. Жағалаудан қарағанда олар аса үлкен болып көрінбейді. Бірақ осы көгілдір айдынның ортасындағы үш аралдың — Үлкен Аралтөбе, Орта Аралтөбе және Кіші Аралтөбенің табиғаты мен ғылыми маңызы едәуір. Аралтөбе аралдары Алакөлдің табиғи жүйесін зерттейтін мамандар үшін бұрыннан маңызды нысан. Мұнда өсімдік жамылғысы зерттеліп, құстардың ұя салатын орындары бақыланады. Соңғы жылдары бұл жер туристердің де қызығушылығын арттырып отыр. Tue, 18 Aug 2026 09:32:22 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001898 ХІХ ғасырдың соңындағы Ақмоланы елестетіп көріңіз. Қалада сауда қызу жүріп жатыр. Жәрмеңкелерге алыс өңірлерден тауар келеді. Бірақ осы кезеңде қазақ кәсіпкерлерінің бірі дайын өнімді сырттан күтпей, оны өз қаласында өндіруге кірісті. Қосшығұловтар әулеті ашқан кондитерлік фабрика сол заман үшін жай ғана өндіріс орны емес, қазақ даласындағы жаңа кәсіпкерлік ойдың белгісіне айналды. Енді осы тарих «Қосшығұлов. Шоколад фабрикасы» атты тарихи фильм арқылы қайта жаңғырып жатыр. Mon, 17 Aug 2026 17:09:03 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001897 Қыркүйек – жаңа оқу жылы басталып, қоғамның түрлі саласына арналған кәсіби және халықаралық күндер қатар келетін ай. Биыл сондай-ақ ғылым, әдебиет пен өнерде із қалдырған бірқатар қазақ тұлғаларының мерейтойлары аталып өтеді. Mon, 17 Aug 2026 12:17:17 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001896 Бурабайдағы бұл құрылтайдың шешімінен кейін, 1771 жылы Түркістанда Үш жүздің өкілдері, билері мен қожа-муфтилердің қатысуымен Абылай салтанатты түрде ақ киізге отырғызылып, Үш жүздің ханы болып жарияланды. Fri, 14 Aug 2026 17:50:36 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001895 Бүгін, 15 тамыз - Қазақстанның халық әртісі, "қазақ вальсінің королі", композитор Шәмші Қалдаяқовтың туған күні. Биыл сазгердің туғанына 96 жыл толып отыр. Fri, 14 Aug 2026 17:36:23 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001894 Жошы – қазақтың ішіне түскен дерт. Жошы – қазақтың жолына біткен серт. Қалам-хат ұстаған қауым сол екі шектің шырғауынан шыға алмайды. Ал осы дұрыс па? Fri, 14 Aug 2026 10:33:02 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001891 15 тамыз – қазақ музыкасының тарихында өшпес із қалдырған композитор Шәмші Қалдаяқовтың туған күні. 1930 жылы дүниеге келген әйгілі сазгердің туғанына биыл 96 жыл толып отыр. «Қазақ вальсінің королі» атанған Шәмшінің әндері бірнеше буынның рухани серігіне айналды. «Менің Қазақстаным», «Ана туралы жыр», «Ақмаңдайлым», «Қайықта», «Бақыт құшағында» секілді туындылары әлі күнге дейін халықпен бірге жасап келеді. Осы атаулы күнге орай композитордың махаббат пен айырылысу мұңын қатар өрген белгілі шығармаларының бірі – «Әнім сен едің» әнінің шығу тарихына тоқталуды жөн көрдік. Wed, 12 Aug 2026 17:50:58 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001890 1953 жылдың 12 тамызында яғни осыдан тура 73 жыл бұрын Семейде бұрын-соңды тарихта болмаған алапат жарылыс болды. Wed, 12 Aug 2026 16:30:39 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001889 Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданындағы Хан Ордасы ауылының әр тарихи ғимараты белгілі бір дәуірдің ізін сақтап тұр. Солардың бірі – ХХ ғасыр басындағы қазақ әйелдерінің қоғамдық өмірге араласуы, білім беру ісі мен әйел құқығы жолындағы қозғалыс тарихымен байланысты Алма Оразбаеваның мемориалдық музейі. Wed, 12 Aug 2026 11:38:16 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001887 Қазақ руханияты ел аумағында ғана өмір сүрмейді. Шекарадан тыс жерде өмір сүріп жатқан қандастарымыздың арасында небір айтулы ағартушылар болды. Соның бірі – өткен ғасыр басында Түркияда білім алып, одан кейін туған жеріне оралып, бұқара жұртқа ағартушылығымен танылған ірі тұлға Әбдіқадыр Қасымов. Tue, 11 Aug 2026 15:53:43 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001886 Биыл қазақтың ұлы ақыны, ойшылы, ағартушысы әрі композиторы Абай Құнанбайұлының туғанына 181 жыл толды. Елімізде ақынның есімі елді мекендерге, көшелерге, даңғылдарға, мектептер мен мәдениет ошақтарына берілген. Сондай-ақ Қазақстанның әр өңірінде Абайға арналған монументтер де бар. Абайдың туған күніне орай сол белгілі ескерткіштерге тоқталамыз. Tue, 11 Aug 2026 11:45:56 +0500 https://e-history.kz/kz/news/show/50001885 Ескі түрікшеден аударғанда «сұңқар» деген мағына береді. Бір емес, бірнеше жерде солай көрсетілген. Tue, 11 Aug 2026 11:40:50 +0500