«Бүгінгі күнді түсініп-түйсіну үшін де, болашақтың дидарын көзге елестету үшін де кешегі кезеңге көз жіберуіміз керек»
Н. Ә. Назарбаев

Тәуке ханның Ахметке жазған хаты 12+

4244 0
 Тәуке ханның Ахметке жазған хаты
Тəуке ханның - Осман империясының сұлтаны III Ахметке, башқұрттарды қорғау үшiн Ресейге қарсы одақ құру туралы ұсыныс хаты.

Тəуке ханның - Осман империясының сұлтаны III Ахметке, башқұрттарды қорғау үшiн Ресейге қарсы одақ құру туралы ұсыныс хаты.

Үлкен тарихи құндылық - 1711 жылы Ресей мен Османдар арасындағы бейбітшілік шартын жасасқаннан кейін Түрік Сұлтаны Ахметке, қазақ ханының хаты.

Хаттың мағынасы:

«Құрмет пен келісіммен ерекшеленетін екі ұлы қала [Мекке мен Мəдина], жер мен теңіз ханы, Ибн Хаканның ханы, Сұлтан Ахмад Ханның күші мен батылдығы, ұлылығы мен әділдігі, ұлылығы мен мейірімі, шынайы және бірауызды тән шексіз сенім; Осман ханның ұлы әулетінің ұлы әулетінің таңдаулы және құрметті ұрпағы - оның шынайы игілігінің тазалығы мен шынайылығына байланысты».

Сонда Қазақ хандығының және жалпы діннің позициясы:

«Сіздің шынайы досыңыз Ташкенттегі Афрасиабтың тағында отыр. Түркістан, Əндижан, Сайрам және басқа да халықтар сияқты біздікілер мен тәуелділермен бірге біз таңертең және кешке шариғаттың тұсаукесерінен қуанышпен дұға етеміз».

Осыдан кейін, мәселенің мәнері:

«Біздің мемлекет пен Мәскеу мемлекетінің арасында «Ака ашта» деп аталатын мемлекет бар (басқаша «Естек»). Оның тұрғындары - барлығы сүнниттер. Бұрын, бұл иелену қираған кезде Мәскеу оны күшпен басып алды. Содан бері олар Мәскеуге ақы төлейді (белгі). Енді бұл халық, оның барлық әскерімен, Мәскеуден үрейленіп, бiздiң жерiмiзге қоныс аударды. Егер сіз бізге көмектессеңіз, біз осы кəпiрлердiң 8 қаласын бағындыра аламыз. Егер біз бірлесе әрекет етсек, біз [Мәскеудің] мүлкіне нұқсан келтіреміз.

Алайда, қазақ-түрік одағы құрылмады.

(из книги "Эпистолярное наследие казахской правящей элиты 1675-1821 гг. Сборник исторических документов в 2-х томах". Автор И.В. Ерофеева)

Жазба Сымбат Демесінованың фейсбук парақшасынан алынды

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін кіріңіз немесе тіркеліңіз
Бас редакторға сұрақ +7 707 686 75 81
Қазақша Русский English