«Бүгінгі күнді түсініп-түйсіну үшін де, болашақтың дидарын көзге елестету үшін де кешегі кезеңге көз жіберуіміз керек»
Н. Ә. Назарбаев

Абай жазған ереженің түпнұсқасы табылды

2480 0
Абай жазған ереженің түпнұсқасы табылды
Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейі қызметкерлері ғылыми іссапарының нәтижесінде Қазан қаласында құнды қазынаға кезікті

Ол – 1885 жылы Абай Құнанбайұлының төбе би болған Қарамола сьезінде қабылданған жарғының 1886 жылы Қазан қаласынан шыққан басылымы.

«Қарамола жарғысы» – ХІХ ғасырдағы адам құқықтарының сақталуы мен бостандығы хақында Абайдың өзі құрастырып шығарған, халық арасына кең таралған ережелердің бірі. Бұл құжаттың қабылдануы мен ел арасына таралуы туралы деректер мен естеліктер өте көп. Қазіргі графикаға аударылған нұсқасы біраз уақыттан бері белгілі болса да, басылымның түпнұсқасы немесе көшірмесі беймәлім болатын.

Оқи отырыңыз:  «Абай ережесі» немесе Қарамола съезіне 130 жыл

Басылымды 1959 жылы ҚР Ғылым академиясының қызметкері, ғалым Қарта Қаңтарбайұлы Қазан қаласынан тауып, аудармасын ғана жасап алған. Осы аударманың машинкада терілген нұсқасы музей қорында сақтаулы.

Абай музейінде талай жыл қызмет атқарған Мұздыбай Бейсенбайұлы 1984 жылы Қазан қаласына барып қайтқан сапарында аталған жарғыны көргенін жазған. Алайда еліміздегі кітапханалар мен музей қорларында осы күнге дейін Қазан қаласында басылған Қарамола жарғысының бірде-бір көшірмесі болмаған.

Хакім Абайдың бастамасымен қабылданған «Қарамола жарғысы» қадым жазуымен Қазан қаласындағы Императорлық университеттің баспаханасынан 1886 жылы Семей облыстық әскери губернаторының өкіміне сәйкес жарық көрген.

Қазан қаласындағы құнды қазынаның табылуына орай Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейінде БАҚ өкілдерімен және қаламыздағы зиялы қауым өкілдерінің қатысуымен баспасөз маслихаты ұйымдастырылып Абайтанудан бөлек қазақ руханиятына қатысы бар құнды деректер жайы сөз болды.

Сонымен қатар, Қазан қаласында басылған Қарамола жарғысымен танысу үшін Семей қаласының әкімі Е.Сәлімов музейге арнайы келіп, Хакім Абай жазып қалдырған заң ереженің тарихи маңыздылығына тоқталды.

Табылған құнды құжат осы уақытқа дейін белгілі аудармаларды түпнұсқамен салыстыруға және жан-жақты зерттеуге мүмкіндік береді.

Абайдың «Жидебай-Бөрілі»

мемлекеттік қорық-музейінің

баспасөз қызметі

 

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін кіріңіз немесе тіркеліңіз
Бас редакторға сұрақ +7 707 686 75 81
Қазақша Русский English