Басты бет Сарапшылардың пікірі Халық тарихының шегі

Халық тарихының шегі

Халық тарихының шегін ұғыну және игеру – ұлттық тарихтың қалыптасу жағдайында, әсіресе танылған мемлекеттерде заңды құбылыс. Халық тарихы хронологиялық кесіндіде ғана сан қырлы емес. Ол басқа елдердің тарихына байланысты, ұлттық колоритте жай күндері өте қызықты да шыншыл көрінеді.

Тарих стереотипті тәсілдемеден және аса маңызды этнос шектеулерінен еркін ұлтқа қажет. Үндістанды алатын болсақ, ол өзінің тәуелсіздігінің екінші онжылдығында тарихнама шеңберін халықтың отарлықтан кейінгі синдромы салдарынан ауыртпалық түспеген, сындарлы әлемдік ұлт тарихына бағыттады. Егер Қазақстан ұлты көшбасшысының әлемдік және отандастық тарих ағынындағы еркін, қаһарманды және бейбітшіл туралы тұжырымдамасын ұстанатын болсақ, осыған қол жеткізу керектігі сөзсіз. Адамдар арасындағы қарым-қатынас, кеңістік пен үрдістер ағымында халықтың тарихы жайлы сөз қозғалған кезде, сәттілікке алданып қалмау керек. Әлемдік тарих тәжірибесі көрсеткендей, бір немесе екінші халықтың туған тарихын нью-имидж бойынша ғылыми тәжірибе жасау, барлық жерлерде оқулықтар беттерінде жаңа мифтің немесе даудың пайда болуына, folk-history аясына көшіруге, ғылымсымаққа әкеп соқтырған. Осындай жағдайдан алшақ болу керек. Ұлт тарихына талдау беру кезінде теріс көрсету тоғышарлардың кезекті күрсінуін және де тарихтың ғылым ретінде толыққанды дамуына қарсы болғандардың ашық апологетикасын ғана көрсетеді. Солай, мемлекет деңгейінде қабылданып жатқан әлеуметтік маңызы бар істі шын мәнінде іске асырылуына тосқауыл қойылады. Бүгінгі таңда Қазақстанның ең жаңа тарихын тәуелсіздіктің құрдастары жазып үйрену керек. Оларда тәжірибе, әсіресе ғылыми тәжірибе аз екенін білемін. Тәлімгерлердің, яғни ең жаңа тарихты құрушылар, қатысушылар, қаһармандардың тәжірибесі бұл жерде демеу береді. Әсіресе, егеменді мемлекетке келген тарихи жол жайында мәнін түсінген кезде. Бүгінгі күні жас тарихшылар арасында мұрағаттық материалдарды жинау және оларды ғылыми тұрғыда өңдеу өзгешелігінде кәсіби бағдарлай алатындар жоқ екенін атап өту қажет. Өткен ғасыр тарихы бойынша қайнар көздер мен құжаттарды оқу үшін арнайы білім, бірнеше тілді меңгеру керек. Ол үшін магистратура мен PhD-докторантураны тәмамдаған тарихшылар үшін тілдерді оқыту орталықтарын құру керек. Біздің елімізде осы идеяны қолдап, тіпті қаржыландыра алатындар бар екені белгілі. Қойылған міндеттер аясында қабылдап жатқан зерттеулердің тәртіп арасындағы жағдайларда жалпы социогуманитарлық ғылымға жету тірегі тұр. Гуманитарлық ғылымдар саласында инновациялар жөнінде орталықты құру проблемалардың көбін шешуге мүмкіндік береді. Келешектегі нәтижеге деген бетсалым және «Тарих ағынындағы халық» бағдарламасын іске асыру бойынша қабылданып жатқан жаңа жобалар көрінісінде сапаны бақылау құралы және жасалатын ғылыми еңбек пен өнімдерге контент қажет екеніне дәл қазір назар салу маңызды. Тарих саласындағы тәуелсіз сараптама орталығы осы жерде өз азаматтық және отандастық борышын өтей алады. Жалпы, танылған мемлекеттің лайықты тарихы саласында құрылып жатқан құрылымдаушылардың жүйелілігі мен беріктігін қамтамасыз етуге бағытталған мегажобалар қажет.  


Пікір жоқ

Пікір қалдыру үшін кіріңіз немесе тіркеліңіз
Мәжитов Саттар Фазылұлы
Мәжитов Саттар Фазылұлы
Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының бас ғылыми қызметкері
тарих ғылымдарының докторы, профессор, академик